Zgodnie z testamentem senior – najstarszy syn Bolesława Władysław, otrzymał oprócz dziedzicznego Śląska dzielnicę senioralną (
ziemia krakowska, wschodnia Wielkopolska, część Kujaw i ziemia sieradzka). Kolejni synowie otrzymali: Bolesław Kędzierzawy – Mazowsze i część Kujaw; Mieszko – Wielkopolskę; Henryk dzielnicę Sandomierską. Wyposażeniem wdowy Salomei z synem Kazimierzem była ziemia łęczycka.
Po kilku latach panowania Władysław
został wygnany (1146),a kolejnym seniorem został Bolesław Kędzierzawy. Doprowadziło to do interwencji cesarza Fryderyka I Barbarossy (1157), chcącego osadzić Wygnańca na tronie
Polski. Bolesław nie oddał tronu, ale za cenę hołdu lennego i okupu. Po śmierci Kędzierzawego seniorem został Mieszko Stary. Po kilku latach panowania doszło do walk o
tron krakowski, w wyniku których Mieszko został wygnany, a władzę przejął Kazimierz Sprawiedliwy. Mieszko Stary czterokrotnie zasiadał na tronie krakowskim.
Na zjeździe w Łęczycy w 1180 r. Sprawiedliwy uzyskał zgodę duchowieństwa i możnych na dziedziczenie Krakowa przez swoich synów. Było to pogwałcenie zasady senioratu i spowodowało walki o tron krakowski.
Decentralizacja oznaczała osłabienie militarne kraju i jego zagrożenie zewnętrzne. W XIII w. pojawili się na ziemiach polskich Mongołowie (1241- bitwa pod Legnicą; 1259, 1287), od zachodu zagrażała Brandenburgia, która w poł. XIII w. z części Pomorza Szczecińskiego utworzyła Nową Marchię.
Książe Konrad Mazowiecki chcąc podbić Prusów sprowadził do Polski Zakon Krzyżacki (1226) i osadził ich na ziemi chełmińskiej. Zakon sfałszował dokumenty przywłaszczając sobie ziemie i zakładając państwo zakonne. Krzyżacy rozpoczęli podbój Prusów, eksploatację ich ziemi oraz grabieżcze wyprawy na tereny polskie. Stolicą ustanowili Malbork, a na podbitych terenach zakładali zamki i chrystianizowali .
Więcej streszczeń na temat POLSKA W OKREŚIE ROZBICIA DZIELNICOWEGO XII-XII WIEK