Królestwo Pruskie było państwem niemieckim powstałym na początku XVIII w. (1701r.) z połączenia Brandenburgii i Prus Książęcych
(dawnego lenna polskiego). Rządy absolutne w Prusach zapoczątkował Fryderyk Wilhelm I (1713-1740). Z racji swojego charakteru zwany był królem-sierżantem. Aby wzmocnić państwo przeprowadził wiele reform, m.in. zlikwidował kosztowny dwór i obniżył pensje urzędników. Dzięki tym oszczędnościom rozbudował armię. Jego następca Fryderyk II (1740-1786) kontynuował tę politykę. Zreformował sądownictwo, wprowadził powszechny obowiązek nauczania, popierał rozwój przemysłu oraz budowę dróg i kanałów; zachęcał rolników do uprawy buraków cukrowych i ziemniaków; jeszcze bardziej rozbudował armię. W czasach jego
panowania Prusy zagarnęły Śląsk oraz m.in. Pomorze w I rozbiorze Rzeczypospolitej. Fryderyk II mówił o sobie, ze jest „pierwszym sługą państwa”.
Reformy, podobne do przeprowadzonych w Królestwie Pruskim, wprowadzili w swoich państwach również inni władcy. W rozległej monarchii Habsburgów cesarzowa Maria Teresa (1740-1780) i jej następca Józef II (1780-1790) popierali rozwój gospodarki i oświaty ludowej, uporządkowali administrację i sądownictwo, zmodernizowali armię i zmniejszyli obciążenia
chłopów pańszczyźnianych. Zadbali również o rozwój manufaktur. Za panowania Marii Teresy Austria wzięła udział w I rozbiorze Polski, natomiast cesarz Franciszek II podpisał akt III rozbioru.Caryc Katarzyna II (1762-1796) kontynuowała w Rosji politykę umacniania państwa, zapoczątkowaną przez Piotra I. występowała przeciwko wszelkim dążeniom wolnościowym. Popierała interesy klas uprzywilejowanych, zwiększyła natomiast ucisk chłopów i brutalnie tłumiła ich powstania. W okresie jej panowania Rosja opanowała tereny położone nad Morzem Czarnym. Katarzyna II powiększyła dodatkowo terytorium państwa, uczestnicząc we wszystkich trzech rozbiorach Polski.