W dobie renesansu polska nauka koncentrowała się na obserwacji i opisie faktów, co stało się podstawą późniejszych narodzin nowych dyscyplin naukowych. Drugim niebagatelnym sukcesem polskich humanistów było wykuwanie naukowego języka polskiego. Kartografia Pierwsze
mapy terenów polskich dotyczą ziem pruskich i Pomorza i powstały w związku z wojnami krzyżackimi a datowane są na 1421 rok. Z informacji Jana Długosza korzystał Mikołaj z Kuzy przygotowując swoją
mapę Europy z połowy XV
wieku. Ale faktycznym ojcem polskiej kartografii był Bernard Wapowski (1450-1535), profesor Uniwersytetu Krakowskiego. Uzupełnił włoskie wydanie ptolemeuszowskiej „Geografii" opracowując informacje i szkice map ziem polsko-litewskich, później stworzył wielką mapę Sarmacji (Polska, Litwa i państwa oscienne), która niestety zaginęła. W jego slady poszli i w oparciu o jego dokonania mapy terenów polskich tworzyli Wacław Grodecki, Andrzej Pograbki oraz Gerhard Merkator, który korzystał z dorobku Wapowskiego tworząc mapę „Polonia i Silesia”.Opracowane też zostały zainicjowane przez Batorego z racji na wojnę moskiewską j przez Macieja Strubowicza mapy Inflant, Litwy i Ks. Moskiewskiego.
Geografia Jako przedmiot geografia wykładana była na Uniwersytecie Krakowskim
od XV wieku, a podręczniki, głownie oparte na „Kosmogonii” Ptolemeusza dukowano w Krakowie. W języku polskim geografia powszechna została udostępniona przez Marcina Bielskiego, we wstępnie do jego dzieła „Kronika wszystkiego świata”. Ale faktycznym twórcą geografii Polski był Jan Długosz, który w swojej historii Polski zawarł mnogość waznych informacji opisujących kraj, sieć wodną, klimat, miasta a nawet charakterystyki psychologiczne ludności. Dla Europy wazny okazał się „Traktat o dwóch Sarmacjach” Miechowity, gdzie znalazły się informacje geograficzne dotyczące ziem na wschód od Polski aż po Morze Kaspijskie. W ostatnim ćwierćwieczy XVI wieku głównym źródłem wiedzo geograficznej o Polsce było dzieło Marcina Kromera „Polonia”. Historiografia I na tym polu Jan Długosz zdystansował konkurentów nie tylko w Polsce ale i w całaj Europie. Jego „Dzieje Polski” do dzisiaj zadziwiają doskonałą konstrukcją, imponują ogromną bibliografią a także niezwykle współczesnym zmysłem politycznem. Zwraca uwagę , że większość kartografów i geografów zajmowała się też i historiografia. Takie postacie jak Miechowita, Wapowski, Orzechowski, Kromer czy Stryjkowski i wielu innych przedstawiało szereg wypadków historycznych, biografii itd. Jest to też czas rodzenia się heraldyki (Paprocki).
Prawo Prawo już w średniowiecznej Polsce rozwijało się bardzo szybko i w okresie XV i XVI wieku wymagało już uporządkowania i zebrania. W tym zakresie najwazniejszym osiągnięciem stały się „Statuty” Jana Łaskiego, który zabrał i opublikował najważniejsze akta ustawodawcze. Później uporządkował prawo ziemskie Jakub Przyłuski, a miejskie Jakub Groicki. Filologia Duch humanizmu wymagał od filologów zajmowania się językami łacińskim, greckim i hebrajskim. Wyjątkowo wielu filologów w Polscewykładało na Uniwersytecie, w szkołach średnich i gimnazjach a wśród nich wyróżnił się Szymon Marecjusz z Pilzna, a także Andrzej Patrycy Nidecki, który zebrał nieznane uprzednio fragmenty dzieł Cycerona. Ciekawe, że nawet Kopernik przetłumaczył z greki na łacinę „Listy” Teofilaktosa Symokatty. W tym czasie pojawiaja się też polskie przekłady Biblii zarówno dla obozu różnowierczego jak i katolickiego, w tym Jakuba Wujka będące w swoim mistrzostwie językowym prawde wielkim. Pojawiaja się też opracowania gramatyki i ortografii języka polskiego chociaż po łacinie (Stanisław Zaborowski i Piotr Sartoriusz) a także pierwszy słownik polsko-łaciński Jana Mączyńskiego, cdn.
Więcej recenzji na temat Ilustrowana Kronika Nauki Polskiej cz. 3