Grecja to obszary zamieszkane przez ludzi mówiących językiem greckim. „Grecja właściwa to Grecja kontynentalna i
wyspy Morza Egejskiego. Grecja posiada pewne charakterystyczne cechy: dobrze rozwiniętą linię brzegową półwyspu, obfitującą w liczne zatoki oraz ogromną liczbę wysepek na Morzu Egejskim. Półwysep przecinają liczne pasam górskie. Takie ukształtowanie terenu nie sprzyjało rozwojowi rolnictwa. Występowały natomiast liczne surowce mineralne, np. srebro, rudy metali, glinka do wyrobu cegły i naczyń. Pozwoliło to na powstanie i rozwój różnych rzemiosł.
KRETA:
Ważnym ośrodkiem cywilizacji w basenie Morza Śródziemnego była wyspa Kreta. Najstarsze ślady kamiennych budowli na tym obszarze pochodzą z ok. 2500 lat p.n.e. Jej rozkwit nastąpił na początku drugiego tysiąclecia p.n.e. Ta jedna z najstarszych cywilizacji europejskich nazywana jest minojską, od imienia legendarnego króla Minosa. Władca Krety nie tylko sprawował rządy, ale prawdopodobnie pełnił też funkcje najwyższego kapłana. Społeczeństwo kreteńskie było niejednolite pod względem zamożności. Ważną rolę w nim odgrywali rzemieślnicy. W okresie największego rozwoju Krety zbudowano na wyspie akwedukty (wodociągi), porty, wspaniałe pałace (ciekawostką jest, że były one wyposażone w system kanalizacyjny), a także brukowane drogi. Wysoki poziom osiągnęła tu również sztuka. Ściany pomieszczeń pokrywały dekoracyjne malowidła – freski. We wnętrzach znajdowały się różne przedmioty bogato zdobione szlachetnymi kamieniami i kością słoniową. Aparat władzy był na tyle skomplikowany, że potrzebował pisma (powstał oryginalny system pisma, tzw. pismo linearne A, którego do dzisiaj nie udało się odczytać).Rozwój Krety był w dużym stopniu rezultatem prowadzonego na szeroką skalę handlu. Mieszkańcy wyspy byli doskonałymi żeglarzami, a kupcy kreteńscy często odwiedzali ziemie położone we wschodniej części Morza Śródziemnego. Sprowadzano stamtąd cenne surowce: ołów, złoto, miedź, cynę, srebro, kość słoniową. Dzięki ogromnym zyskom czerpanym z handlu Kreta stała się potęgą. Brak murów obronnych świadczy o poczuciu bezpieczeństwa mieszkańców wyspy. Ta wspaniale rozwijająca się cywilizacja uległa jednak zagładzie. Naukowcy przypuszczają, że stało się to na skutek trzęsienia ziemi lub wybuchu wulkanu.
MYKENY:
Ok. 1700r. p.n.e. na Półwyspie Peloponeskim pojawiło się jedno z plemion greckich – Achajowie. Najeźdźcy ci na zdobytych terenach wznosili warowne twierdze. Nie stworzyli oni jednak państwa. Zakładane osady stanowiły luźny związek (federację), której przewodził władca miasta Myken. Mykeńczycy (tak nazywano twórców tej cywilizacji) byli dobrymi inżynierami. Potrafili budować mosty, wznosić pałace, mury obronne, osuszać i nawadniać glebę. Ok. 1450 r. p.n.e. ofiarą Achajów padła Kreta, która od wieków silnie oddziaływała na kulturę mieszkańców Grecji kontynentalnej. Nowi władcy ulokowali się w pałacach kreteńskich oraz przejęli od swoich poprzedników ich skomplikowaną kulturę, organizację społeczną, a także pismo. Przystosowano pismo linearne A do potrzeb języka greckiego. Pismo to nazywamy pismem linearnym B, które zostało odczytane. Z badań naukowych wynika, że służyło przede wszystkim pałacowej administracji. Achajowie utrzymywali także rozległe kontakty handlowe w basenie Morza Śródziemnego. Większość mieszkańców zajmowała się rolnictwem. Rządy sprawował król z wojownikami. W XII w. p.n.e. Mykeny upadły, zaatakowane przez inne przybyłe z północy greckie plemię – Dorów. Dysponowali oni bronią z żelaza, szybko więc dokonali podboju. Własne państwo, z głównym miastem Spartą, założyli w południowej części Peloponezu (jedno z siedmiu wzgórz w Rzymie) – Lakonii. Plemiona greckie wierzyły, że pochodzą od wspólnego mitycznego przodka – Hellena. Stąd nazywali siebie Hellenami, Grecję zaś – Helladą. Liczba ludności wzrastała, zaczęło więc brakować ziemi uprawnej. Część mieszkańców opuściła półwysep, by znaleźć dogodne do życia tereny. Dało to początek kolonizacji greckiej, która objęła cały basen Morza Śródziemnego.
GRECJA POLIS: Pierwsze zakładane osady miały charakter rolniczy. Położone blisko siebie z czasem tworzyły miasto – państwo, zwane po grecku polis. Miały one własne prawo, wojsko, pieniądz oraz swoje bóstwa opiekuńcze. Początkowo polis były samowystarczalne pod względem gospodarczym. Poszczególne miasta – państwa wyspecjalizowały się w produkcji określonych towarów. Mieszkańcami ich byli głównie kupcy i rzemieślnicy, a także właściciele ziemscy. Dzięki rozwojowi handlu część mieszkańców wzbogaciła się, a to powodowało zróżnicowanie ludności pod względem majątkowym. Z czasem rola niektórych miast, np. Aten, Koryntu, Sparty czy Argos wzrosła, ale nigdy nie doszło do połączenia wszystkich miast w jedno państwo. Naturalną przeszkodą w zjednoczeniu było ukształtowanie terenu, ponieważ pasma górskie oddzielały od siebie poszczególne krainy. Również brak zagrożenia najazdami wrogów nie mobilizował Greków do utworzenia jednego, silnego państwa. Mimo rozbicia politycznego mieli jednak poczucie wspólnoty. Łączył ich język a także religia. Mimo to ojczyznę Greka stanowiła nie Grecja, lecz polis, w której się urodził (polis jest rodzaju żeńskiego). O polis Grecy mówili, że są obywatelskimi wspólnotami. Podstawowe dla nich decyzje podejmowało zgromadzenie wszystkich mężczyzn, będących obywatelami, którzy uchwalali prawa, wybierali na okres roku urzędników, decydowali o wypowiedzeniu wojny i zawarciu pokoju. Nie wszyscy mieszkańcy terytorium polis mieli prawa obywatelskie. Obywatelem trzeba było się urodzić, gdyż Grecy niechętnie dopuszczali do swych wspólnot ludzi z innych państw. Miasta miały rozmaite zasoby, różną liczbę ludności, więc silniejsza polis mogła podporządkować sobie słabsze, czyli sprawować hegemonię.