Śląsk – to historyczna dzielnica
Polski umiejscowiona w dorzeczu górnej i środkowej Odry. Tutaj od zarania dziejów mieszkały
plemiona śląskie. W IX wieku na naszych ziemiach powstawały pierwsze organizacje państwowe. Wiele różnej wielkości istniało na Śląsku: Dziadoszanie (na lewym brzegu Odry w okolicach Głogowa), Bobrzanie (nad górnym i środkowym Bobrem), Ślężanie w okolicy Wrocławia, Opolanie (po obu brzegach górnej Odry), Goleszyce (na granicy Moraw i Małopolski). Do najważniejszych należało plemię Ślężan, od których pochodzi nazwa Śląska, i plemię Opolan.
W roku 990 za sprawą Mieszka I, który zawarł przyjaźń z władcą czeskim został przyłączony do państwa polskiego Śląsk, który przedtem znajdował się pod zwierzchnictwem czeskim. Tak więc Śląsk trwał w granicach
polski za panowania Mieszka I, Bolesława Chrobrego i Bolesława Krzywoustego, a lud śląski znany był z bohaterskiej postawy wobec wroga. Dość wspomnieć obronę Niemczy w 1017 roku podczas wojny z Henrykiem II, czy obronę Głogowa w 1109 roku podczas walk z Henrykiem V.
Nadszedł rok 1138 – rok, który przyniósł postanowienie w sprawie podziału władzy w Polsce. Bolesław Krzywousty na mocy swego testamentu przyznał swemu najstarszemu synowi - Władysławowi – Śląsk i dzielnicę senioralną. Wkrótce też okazało się, że nie można utrzymać jedności państwa. Młodsi bracia wypędzili z Polski najstarszego Władysława, a Śląsk (i Polska) rozpadły się na wiele małych, niezależnych księstw.
Pomimo rozbicia dzielnicowego utrzymywało się poczucie jedności państwa. Ludność poszczególnych dzielnic łączył wspólny język i obyczaje. Zjednoczenie Polski było konieczne ze względu na niebezpieczeństwa najazdów nieprzyjaciół.
Pierwsze próby zjednoczenia Polski wyszły od książąt
śląskich. Henrykowi Brodatemu udało się skupić w swoim ręku znaczną część ziem śląskich, ale śmierć stanęła mu na przeszkodzie. Jego dzieło prowadził dalej syn – Henryk II Pobożny. Za jego panowania podczas najazdu Tatarów na Polskę do największej bitwy doszło na Śląsku pod Legnicą (1241). Mimo zażartej obrony Polacy ponieśli klęskę, a Henryk Pobożny poległ i po jego śmierci państwo rozpadło się na drobne dzielnice.
Dalszą walkę o jedność państwa podjął Władysław Łokietek. Tymczasem na Śląsk oddziaływały coraz silniej wpływy czeskie, a wielu tamtejszych książąt uznało już zwierzchnictwo królów czeskich. Jednakże koronacja Władysława Łokietka w 1320 roku oznaczała, że Polska jest państwem niezależnym, a jej władcy będą dążyli do zjednoczenia wszystkich ziem polskich.
Niestety, po śmierci Władysława Łokietka, jego syn, Kazimierz Wielki, zmuszony był szukać porozumienia z Janem Luksemburskim – królem czeskim, ponieważ królowie czescy wciąż mieli pretensje do tronu polskiego. Królowie czescy uważali też, że Śląsk powinien należeć do Czech, gdyż znaczna część książąt śląskich uznała już zwierzchnictwo królów czeskich. Ostatecznie więc dzięki pośrednictwu króla Węgier, po długich targach, król czeski za dużą sumę pieniędzy zgodził się zrzec wszelkich pretensji do panowania w Polsce.
Trudniej było załatwić sprawę Śląska. W związku z tym Kazimierz Wielki zrzekł się praw swoich do tych księstw śląskich, które już uznały zwierzchnictwo czeskie. Tylko jeden z książąt śląskich – Bolko Świdnicki – długo jeszcze był sprzymierzeńcem Kazimierza Wielkiego. Przez to porozumienie władca Polski osłabił współdziałanie czesko-krzyżackie, ale Śląsk był stracony.
W XV wieku Czesi, nie chcąc uznać niemieckiej dynastii Habsburgów, ofiarowali tron Kazimierzowi Jagiellończykowi. Umowa przewidywała zwrot Polsce Śląska. Część Śląska uznała już nowego władcę, ale cała akcja została uniemożliwiona z braku zasobów pieniężnych, których odmówili stronnicy Zygmunta Oleśnickiego.