Cezury: 22 stycznia 1863r. do kwietnia 1864
Przyczyny wybuchu:
- chęć odzyskania
niepodległości
- odbywały się manifestacje patryiotyczne, zaczęto rozpowszechniać prasę, ulotki antyrosyjskie; dokonano kilku zamachów na urzędników i oficerów
rosyjskich. Władze nie represjonowały Polaków.
- władze carskie ogłosiły nadzwyczajny pobór do armii, co przyspieszyło wybuch
powstania Przebieg i dowódcy:
- walki miały charakter partyzancki
Dyktatorzy:
Ludwik Mierosławski
Marian Langiewicz
Romuald Traugutt
-stoczono ok. 1200 potyczek
Przyczyny klęski:
- ukaz carski o uwłaszczeniu chłopów, odciągnął ich od powstania
- przewaga liczebna i militarna wojsk rosyjskich
- zły okres na prowadzenie walk
Skutki:
- zsyłki na Syberię
- Królestwo Polskie wcielono do Rosji i zmieniono nazwę na kraj Nadwiślański
- rusyfikacja
- częściowo uwłaszczono chłopów