jungowskie rozróżnienie między pojęciem symbolu a pojęciem znaku:
symbol- widoczny znak czegoś nieznanego (nieświadomego,
archetypicznego); pierwotne, nieuświadomione obrazy i siły; obecność nieznanej całości; „wyjaśnianie nieznanego (archetypicznego)
poprzez znane (
symbol);znak- widoczny znak czegoś znanego, co można z dużym powodzeniem i prawdopodobieństwem zinterpretować (tutaj mieszczą się freudowskie sublimacje- sztuka i tworzenie jako autoterapia artystów); nieobecność nieznanej całości; wyjaśnianie znanego (np. kompleks Edypa) poprzez znane (znak); semiotyka- studia nad procesem, w którym jedne rzeczy zastępują inne (semioza); wg Dona Fredericksena definicja ta jest zbyt ogólna, bowiem nie rozróżnia wspomnianego jungowskiego podziału na symbol i znak; zamierzeniem teoretyka jest przyjęcie jungowskiej postawy symbolicznej w badaniach nad filmem; trzy postawy semiotyczne w teorii filmu, które nie rozróżniają jungowskiego symbolu od znaku:podejście semiotyczne:Łotman- każdy element filmu jest znaczący albo poprzez jego odwołanie się do rzeczywistości, którą przywołuje albo poprzez konwencję, która go determinuje (czyli znane przez znane); Metz- brak rozróżnienia między pojęciem konotacji a symbolem (który u Metza jest również interpretowany wg „modelu” znane przez znane- np. krzyż, tutaj „prosty” symbol chrześcijaństwa, u Junga przywołuje pierwotne obrazy mandaliczne); u Metza symbol jest elementem dziedziny społecznie i kulturowo kodowanej i zależy od konwencji tejże kultury, która go determinuje; podejście psychoanalityczne:Lacan (pod którego wpływem powstawały późniejsze prace Metza)- symbol znaczy u niego tyle co język; przejście do symbolicznego odbywa się poprzez przyswojenie mowy (języka); podejście marksistowskie- film jako znak znanych i poznawalnych procesów o charakterze społecznym, materialnym i ekonomicznym; postulowanie zachowania więzi między postawą semiotyczną a symboliczną- obecne już w pracach Junga; powyższe teorie odrzucały (ignorowały) symbol, co nazwano błędem redukcjonizmu (sprowadzanie symboli, tylko i wyłącznie, do ich realnych znaczeń- czyli znane poprzez znane; jungowskie rozumienie symboli: symbole- archetypy, nieświadomość zbiorowa, pamięć potencjalna; charakter autonomiczny, poza racjonalną semiotyczną interpretacją; symbol nie może być sprowadzany do fizycznego faktu; symbol- mowa psychiki, w której zawierają się archetypy; wyobraźnia archetypiczna- wyobraźnia symboliczna, do której nie ma dostępu świadomość (czyli postawa semiotyczna, tylko i wyłącznie); symbol prowadzi nas w stronę utraconej części pełni ludzkiej psychiki (droga kultury do pełni); wg Fredericksena filmy, które niejako, wymuszają postawę symboliczną w podejściu badawczym to np. dzieła Bergmana, Felliniego i filmy awangardowe; postawa symboliczna wynika z czystej nieuświadomionej „intuicji” odbiorcy, ale wpływ tutaj ma także jego kompetencja kulturowa; to samo odnosi się do twórców tych filmów, nie są one, w pełni, z „premedytacją” symboliczne (w jungowskim rozumieniu symbolu jako archetypu)- intuicja i nieświadome ślady pamięci zbiorowej mieszają się z kompetencją i obyciem kulturowym;