„Szatan porażający Hioba wrzodami”

Wiliam Blake „Szatan porażający Hioba wrzodami”
Wiliam Blake ( 1757 – 1827) to bardzo ciekawy osiemnastowieczny angielski wszechstronny (poeta, pisarz, rytownik, malarz, drukarz i mistyk), artysta trudny do zaklasyfikowania, doznawał bowiem licznych objawień i w tym upatrywał swoją moc twórczą
Pod koniec życia artystę zaabsorbowało ilustrowanie biblijnej Księgi Hioba. Ilustracje te wzbudziły podziw i bywają do dziś porównywane do malowideł Rembrandta. Jednym z nich jest „Szatan porażający Hioba wrzodami”.

Kim był Hiob? Otóż to człowiek wyjątkowo religijny, unikający grzechu i chroniący przed nim całą swą liczną rodzinę. Szatan jednak nie wierzył w jego bezinteresowną miłość do Boga, gdyż Hiob był człowiekiem majętnym i dobrze mu się powodziło, więc mniemał, że to właśnie dlatego jest tak bogobojny. Pan wobec tego zgodził się, by poddać Hioba próbie. Szatan więc sprawił, że stracił cały dobytek i doprowadził do śmierci jego synów i córek, na niego samego zaś zesłał trąd.

„Odszedł szatan sprzed oblicza Pańskiego i obsypał Hioba trądem złośliwym, od palca stopy aż do wierzchu głowy. wziął więc skorupę, by się nią drapać siedząc na gnoju. Rzekła mu żona: «Jeszcze trwasz mocno w swej prawości? Złorzecz Bogu i umieraj!»”

Mimo to ten ciężko doświadczony człowiek nie stracił wiary i nadal błogosławił Boga.

Obraz nawiązuje właśnie do choroby Hioba. To tempera na desce mahoniowej, malowidło powstało około 1825 roku. Na pierwszym planie widać olbrzymiego szatana. Jego nagie ciało dobrze zbudowanego, rosłego mężczyzny przyobleczone zostało tylko w purpurowe skrzydła. Stoi na tułowiu bladego, wynędzniałego leżącego na gnoju białobrodego starca, któremu za całe okrycie musi wystarczyć brązowa chusta na biodrach. Szatan ma iście diabelski wyraz twarzy, mierzy złowrogim spojrzeniem swą ofiarę, a na jego obliczu maluje się grymas oprawcy. W prawej ręce trzyma naczynie, którego zawartość wylewa na zbolałego Hioba. To moment, w którym poraża go trądem, ciężką chorobą, w wyniku której pojawiają się wrzody na całym ciele. U stóp Hioba klęczy zrozpaczona kobieta, zapewne żona, ubrana w długą szatę, rozpuszczone na znak żałoby włosy zakrywają jej twarz.

Na drugim planie, zaraz za królem piekieł widać kłęby czarnego dymy i z prawej resztki „Bożego ognia”, który pochłonął dobytek Hioba. W oddali – niepozorne budynki wyłaniające się z zieleni, a z lewej tafla wody z poświatą zachodzącego słońca.

Dzieło zostało skomponowane symetrycznie. Pośrodku rozpościera skrzydła anioł zła, po lewej została umieszczona kobieta i część nóg Hioba, po prawej jego tułów i głowa Kompozycja obrazu podkreśla potęgę szatana. Po pierwsze stanowi on centrum dzieła, po drugie jego rozmiary znacznie przewyższają sylwetki ludzkie, po trzecie kolorystyka czerwono-czarno złota, na tle której został przedstawiony przyciąga wzrok i uwagę odbiorcy. Czerwień to przecież kolor ognia, symbolizuje też grzech, cierpienie, ofiary. Natomiast Hiob jest prawie biały – a biel symbolizuje czystość i wierność Bogu.

Na zakończenie pozwolę sobie przytoczyć słowa Wiliama Blake’ a, które wyjątkowo trafnie określają postawę Hioba: „Miłość nie pragnie, aby jej dogadzano, ani nie stara się wcale o własną wygodę; lecz troszczy się o dobro innych i buduje Niebo pośród piekielnej rozpaczy.”