Józef Mehoffer
Dziwny ogród.
1903. Olej na płótnie. 217 x 208 cm.
Muzeum Narodowe, Warszawa.
Pamiętajcie o ogrodach - napominał Jonasz Kofta. Bluszczem ku oknom, kwiatom w samotność, Poszumem traw, drzewem co stoi , Pamiętajcie o ogrodach! Oderwijmy
się więc od zgiełku tego świata i kontemplujmy przyrodę, a jest ona niezwyczajna, potrafi autentycznie zauroczyć, to kraina niczym ze snu, fascynująca...
„Dziwny
ogród", dzieło Józefa Mehoffera powstałe w 1903 roku doskonale z nią koresponduje. Kompozycja tego dzieła w charakterystyczny dla secesji sposób miesza realistyczny świat ze światem fantazji. Przedstawia rodzinę malarza podczas spaceru w rozsłonecznionym sadzie. Na pierwszym planie skąpany w słońcu złotowłosy cherubin z kwiatami w dłoniach - to syn artysty. Piękna dama w szafirowej długiej sukni, matka chłopca, żona artysty, Jadwiga z Janakowskich chroni się od słońca w cieniu drzewa. Gałęzie jabłoni chylą się od nadmiaru owoców, a girlandy kwiatów oplatają pnie drzew w tej bajkowej krainie. W głębi widać służącą w ludowym stroju. Na pierwszym planie przykuwa wzrok nienaturalnych rozmiarów ogromna, ważka o złocistych skrzydłach , unosząca się nad głowami spacerujących.
Podziwiajmy tę zachwycającą siłę barw i finezji linii, nasyconej ładunkiem radosnych emocji. Zwyczaje człowieka i natura stanowią tu harmonijną całość, ogród jawi się jako raj, w którym dominuje rodzinne szczęście. Nagi, jasnowłosy chłopczyk symbolizuje beztroskę i niewinność. Stojąca na drugim planie matka uosabia bezpieczeństwo i miłość. Drzewa ciężkie od owoców wskazują na dostatek, girlandy kwiatów – na bujność natury. A olbrzymia złocistoskrzydła ważka, najbardziej fantastyczny element w tym sielankowym obrazku, stanowi symbol cudowności, szczęścia rodzinnego i czaru przyrody.
Obraz przykuwa uwagę nie tylko zwykłego, przeciętnego odbiorcy sztuki. Sam Leopold Staff w wierszu „Ogród przedziwny", głosząc ideę aktywnego życia w zgodzie z naturą., nawiązuje do płótna Józefa Mehoffera i chociaż jego ogród różni się od tego, który powstał z inwencji malarza, to z pewnością stanowi doń aluzję.
Całość nasycona ładunkiem radosnych emocji, świetlistością barw wprawia odbiorcę w prawdziwy zachwyt, pogodną beztroskę i fascynację niezwykłością tego miejsca. Warto dodać, że ów fantastyczny świat, o dziwo, zajmuje zupełnie realne miejsce na ziemi – to Sad w Sielcu koło Krzeszowic. Natomiast malarz zajmował się też praktycznie kompozycjami ogrodowymi.