„Mała Apokalipsa” to jedna z najbardziej upolitycznionych
powieści, napisana w 1976r. Konwicki
początkowo nie angażował się w życie polityczne, nie narażał się, był niemalże obojętny,. Zarzucano mu, iż pisał utwory prorządowe. Jednak to się zmieniło w latach 60-tych. Pisarz dostrzega wady działania systemu komunistycznego. zaczął angażować się politycznie. Nie wypierał się swoich poglądów, ale przeciwnie, przyznawał się do nich.
Głównym bohaterem „Małej Apokalipsy” jest
literat, który od lat już nie pisze. Wydał kiedyś kilka książek, które przyniosły mu uznanie i zapewniły odpowiednie miejsce w kulturze. Oprócz niego ważne miejsce w
powieści zajmują: Hubert, Kalka, Nachałow, Halina, Nadzieja, Tadzio Skórka, Edek Szmidt, jego brat Rysio, Bułat oraz tłum wiwatujący na cześć przebywającego w Polsce I sekretarza ZSRR. Część tych ludzi należy do politycznej opozycji, część jest działaczami służby bezpieczeństwa.
Miejscem akcji jest centrum Warszawy, dokładnie opisane dzięki wędrówce, którą odbył główny bohater. Najważniejszą rolę odgrywa Pałac Kultury, pojawiający się już na pierwszej stronie. Literat chodzi po Nowym Mieście, zagląda do baru „Familijnego”, schodzi na Powiśle, do restauracji „Paradyż”, itp. Warszawa jest odświętnie przystrojona czerwonymi flagami. Czas akcji rozgrywa się jednego dnia 22 lipca, ale anomalie pogodowe powodują, że jest to jesień. Nie wiadomo dokładnie, który jest rok, prawdopodobnie 1979 lub 1980. W czasie tym, miejsce ma jubileusz stworzenia PZPR.
Powieść przedstawia jeden dzień z życia bohatera, który został zobowiązany przez przedstawicieli opozycji politycznej do dokonania samobójstwa przez podpalenie się przed salą kongresową Pałacu Kultury. Ma to być znak sprzeciwu przyłączenia Polski jako republiki do ZSRR.
Akcja powieści zaczyna się słowami: „Oto nadchodzi koniec świata.” Literat obudziwszy się rano ma przeczucie, że coś się wydarzy, że być może będzie to ostatni dzień jego życia. Odwiedzają go dwaj koledzy: Rysio Szmidt i Hubert, zalecają mu wypełnienie pewnego zadania. Literat nie chce się na to zgodzić, jednak zostaje zmuszony do wypełnienia tej misji. Przed dokonaniem aktu samopodpalenia odbywa wędrówkę po Warszawie. Rozmyśla i obserwuje, spotyka różnych ludzi, analizuje swoje życie, zastanawia się nad jego sensem.
Fabuła powieści posiada trzy plany połączone ze sobą przyczynowo-skutkowo. Plan pierwszy dotyczy przede wszystkim głównego bohatera, jego przemyśleń i refleksji. Plan drugi widoczny jest w telewizji (transmisja z okazji przyjazdu I Sekretarza Leonida Breżniewa i przyłączenia Polski do Kraju Radzieckiego). Plan trzeci dotyczy ówczesnych rządów Edwarda Gierka, Polska widziana jest oczyma bohatera. Plany te tworzą w sumie logiczną treść. Motywem łączącym jest motyw wędrówki przywołujący wiele analogii, przede wszystkim z „Boską Komedią” Dantego, jest to bowiem wędrówka bohatera po piekle ziemskim.
Sytuacja Polski przedstawiona w „Małej Apokalipsie” Tadeusza Konwickiego jest obrazem groteskowym. Pisarz chcąc dobitnie ukazać rzeczywistość wiele rzeczy wyolbrzymia i przejaskrawia. Akcja powieści rozgrywa się w latach szczególnego nasilenia systemu komunistycznego. Wszystko wali się ku upadkowi, ostatnim krokiem ma być przyłączenie Polski do ZSRR jako republiki. Niektórzy uważają, że jest to powód do radości, zaszczyt, wielkie wydarzenie w naszej historii, u progu nowego tysiąclecia. Wpływ ZSRR jest już tak duży, że nawet flagi polskie, niegdyś biało-czerwone stały się jednolite (czerwone). Kolor biały – kolor polskości znikł niemalże całkowicie. W telewizji całymi dniami odbywają się transmisje z wizyty rosyjskiego Sekretarza. Wydaje się to być ważnym wydarzeniem. Do sklepów dostarczono więcej towarów, przygotowano wiele wystaw z napisami „zbudowaliśmy socjalizm”. Pisarz ukazuje ludzi stojących w kolejkach, zmęczonych, obojętnych, smutnych, pisze o ich życiu pełnym niedogodności. Polacy zdają sobie sprawę, że jeżeli Polska stanie się republiką radziecką, to przestanie istnieć. Polacy mają świadomość tego co się dzieje. Próbowano na wiele sposobów ludziom wszczepić zło, nasycić ich ideologią komunizmu, wynarodowić. Pisano różne ksiązki, wydawano broszury, wiele miejsca poświęcono tym sprawom w gazetach. Jedną z takich książek opublikował Rysio Szmidt. Dzięki niej mógł dostatnio żyć i zajmować wysokie stanowisko. Propaganda rozszerzała się wraz z ideą komunizmu. Polska jest narodem, którego świadomość powoli „wyparowuje”, którego koniec jest bliski.