Niezwykłe opowieści starożytnych Greków o ludziach rywalizujących z bogami i bogach szukających ziemskich rozkoszy, o nieuchronności ludzkiego losu i nieustannej walce z przeznaczeniem, o waleczności i sprycie – stały
się w czasach nowożytnych niewyczerpaną skarbnicą tematów.
W XVI
wieku zainteresowanie mitologią osiągnęło wręcz apogeum. Rafael stworzył słynne freski w Farnesine („Triumf Galatei", „Amor i Psyche"), Leonardo da Vinci „Ledę z łabędziem", Giorgione „Śpiącą Wenus", a Tycjan – „Danae", „Wenus z Urbino" oraz „Bachusa i Ariadnę", Correggio „Porwanie Ganimedesa", „Jupitera i Io". Równolegle rozwijał się program, który
był pretekstem do przedstawiania niezwykłych sytuacji i skomplikowanych alegorii. Realizowali go tacy twórcy, jak Tintoretto („Perseusz i Andromeda"),Benvenuto Cellini („Perseusz z głową Meduzy"), Giovanni da Bologna („Merkury"). Do Hiszpanii tematyka mitologiczna przeszła właśnie w tej manierystycznej wersji („Laokoon" El Greca ). W Niderlandach dużą popularność zyskali: Mabuse („Herakles i Dejanira"), M. van Heemskerck („Mars i Wenus w sieci Wulkana").
W epoce baroku wątki mitologiczne nadal były bardzo popularne. Zwracają szczególną uwagę rzeźby G.L.Berniniego „Porwanie Prozerpiny", „Apollo i Dafne", natomiast bolońska rodzina Carraccich dała podstawy elektyzmowi, którego kontynuatorami byli Donenichino („Diana na łowach"), Guido Reni („Apollo i Marsjasz"). We Francji najlepszym odtwórcą tego nurtu był N.Poussin. Spośród jego licznych obrazów („Bachanalia', „Parnas", „Triumf Neptuna i Amfitryty") wyróżniają się idealizowane krajobrazy („Orfeusz i Eurydyka", „Pejzaż z Polifemem"). Podobny typ pejzażu uprawiał Lorrain („Acis i Galatea", „Ulisses oddaje Chryzejdę jej ojcu").W tym samym czasie we Flandrii rozkwitła dworska barokowa sztuka Rubensa. Malarz przedstawiał na swoich obrazach bujność kobiecej urody ( „Sąd Parysa", „Trzy Gracje", „Święto Wenus", „Porwanie córek Leukipa"), rubaszność scen bachicznych („Bachanalia"), gwałtowny wir walki („Bitwa z Amazonkami").
W XVIII wieku również lubowano się w tematach mitologicznych. We Francji po dekoracyjnych malowidłach ściennych sztuka nabrała bardziej intymnego charakteru.. Symbolem tych przemian może być rzeźba E. Buchardona „Amor wycinający łuk z maczugi Herkulesa". Na czoło wysunęła się tematyka miłosna i pastoralna. Niezwykle popularny był F.Boucher („Triumf Wenus", „Porwanie Europy", „Diana po kąpieli").
Schyłek stulecia przyniósł nową falę klasycyzmu. Spowodowało to odkrycie Pompei i Herkulanum. Pojawiły się nowe zabytki z licznymi malowidłami ściennymi o tematyce mitologicznej. Sztuka klasyczna stanowiła ideał dobrego stylu i dobrego smaku, jednocześnie nawoływała do rygorystycznego przestrzegania norm klasycznych. Wątkom mitologicznym nadano rangę wielkich i zwykle były przedmiotem konkursów akademickich, dyskusji i nieodłącznym elementem salonów. Na tym tle można wyróżnić M.Vien'a „Sprzedawczyni Amorków", czy prace J.L.Dawida o charakterze manifestu społecznego chwalącego męstwo „Andromacha opłakująca Hektora", „Śmierć Patroklesa". Później zaczęto realizować tematy symbolizujące heroizm.(„Tezeusz walczący z centaurem"- A.Canovy, „Jazon"- B.Thorvaldsena). Natomiast nurt romantyzmu reprezentował E.Delecroix – „Medea szalona zabijająca swoje dzieci" i F.Goya –„Saturn pożerający swoje dzieci". Około połowy XIX wieku temat mitologiczny stał się pretekstem do ukazywania kobiecego aktu. Wiele malarzy produkowało przesłodzone scenki mitologiczne o wyraźnym podkładzie erotycznym. Lepszy los spotkał mitologię w malarstwie symbolistów. We Francji wyróżniali się G. Moreau – „Edyp i sfinks", „Galatea", Puvis de Chavannes „Święty gaj", O.Redon „Cyklop", w Niemczech F. von Stuck „Pocałunek sfinksa", A. Feuerbach „Ifigenia", „Medea", „Orfeusz i Eurydyka". Z symbolizmem wiąże się też twórczość największego rzeźbiarza przełomu XIX i XX wieku – A. Rodina („Amor i Psyche", „Danaida". W nurcie secesji istotna rola przypadła Polakom, a zwłaszcza Stanisławowi Wyspiańskiemu, który stworzył cykl rysunkowych ilustracji do „Iliady". Kontynuatorem tendencji modernistycznych i symbolicznych był Jacek Malczewski, który wprowadził do swego malarstwa korowód mitycznych stworów. W wieku XX najwierniej trzymała się mitologii rzeźba. Wymienię A. Renoir'a „Sąd Parysa", „Wenus" i E. Bourdelle'a „Herkules napinający łuk". Motywy mitologiczne pojawiały się okazjonalnie i w twórczości awangardy , np. "Śpiąca muza" C.Brancusiego, G.Brague – ilustracje do „Teogonii" Hezjoda. Jak więc widać dawny mit ożywa, nabiera przez skojarzenia i aluzje nowej aktualności. Przemawia do nas nadal zrozumiałym dla wszystkich językiem. .
Więcej streszczeń na temat Mitologia w malarstwie i rzeźbie