* Nurt dworski - rozwijał się na dworach królewskich , ideałem była poezja kunsztowna, wyrafinowana i przeznaczona dla wybranych
odbiorców, np. J. A. Morsztyn, Daniel Naborowski
* Nurt Ziemiański (inaczej sarmacki) literatura dworków szlacheckich, odwołania do rodzinnej tradycji, propagowanie wartości szlacheckich (J. Ch. Pasek, Wacek Potocki).
* Nurt plebejski (sowizdrzalski) literatura humorystyczna, ośmieszająca, kpiąca ze szlachty i duchowieństwa. (Jan z Kijan).
Sarmatyzm - przeświadczenie szlachty polskiej, iż pochodzi od starożytnych Sarmatów. Dawało to poczucie dumy narodowej, w skutek czego pojawił się konserwatyzm i niechęć do innych narodów. Dla sarmatyzmu charakterystyczny był tradycjonalizm (kultywowanie własnej tradycji). Dla sarmaty charakterystyczne były cechy takie jak:
- poczucie własnej wartości; godności
- katolicyzm
- pyszałkowatość