Kultury powstałe na bazie kultury ceramiki wstęgowej rytej, wykład VII, cz.2

Kultura ceramiki wstęgowej rytej nie wymarła, lecz ewoluowała, ale są w Europie obszary, gdzie znika zupełnie (np. Basen Paryski). Każda z wyżej wymienionych grup przekształca się z czasem w inny model kultury:

1). Kultura Polgarska ewoluuje z grupy bukowogórskiej. Obejmuje wsch Słowację, Węgry po Dunaj. Osią terenu jest Cisa.
2). Kultura Lendzielska ewoluuje z grupy żeliezowskiej. Tworzy się u ujścia Wagu.
3). Kultura ceramiki wstęgowej kłutej tworzy się z grupy szareckiej. Obejmuje Czechy i Dolny Śląsk.
4). Kultura Rosseńska stanowi finalny produkt długiego przeistaczania się wariantu zachodnioeuropejskiego. Mały obszar zmian leży między Renem a Menem wokół Wormacji, Moguncji, Manheim. Wykształca się tam specyficzny typ HINKELSTEIN, który przechodzi w grupę Grossgar–Tach. Zajmuje całe Niemcy Zachodnie, wsch. Francję, pd. Holandię. Ostatnim stadium rozwojowym jest ROSSEN. Kultura ta zajmuje całe Niemcy po Odrę, Holandię, wsch Francję, Szwajcarię.
Kultura Rosseńska ze wszystkimi swoimi stadiami oraz kultura ceramiki wstęgowej kłutej mają prostą, monolinearną genezę. Są produktem ewolucji kultur stanowiących ich podłoże. W tym wypadku brak jest środowiska zewnętrznego, który steruje ich rozwojem.
Nieco inne podłoże genetyczne mają kultura lendzielska i polgarska. Obserwujemy tam relikty ceramiki wstęgowej rytej oraz obce wpływy.
 
Około 4000 lat p.n.e. w Tessalii rozwija się kultura Dimini. Obserwuje się w tym czasie wtórną falę migracji. Ludzie niosący nowe tradycje docierają do Niżu Europejskiego tworząc nowe jednostki kulturowe. Na Bałkanach rozpoznajemy je po nowym surowcu-miedzi lub zastępującego ją złota. W Bułagarii jest to kultura Sava i Warna, w Rumunii -Hamangia, Gumelnica. W Mołdawii-Cucutieni, na zachodniej Ukrainie-Trypolska (Wołyń, Lwów).
Kultura Luzanki-wyróżniona przez badacza Novotnego- tworzy się u ujścia Wagu. Zawiera ceramikę malowaną i miedź. Jest drugim elementem tworzącym kulturę lendzielską.
Kultura polgarska jest nieco kłopotliwa ze względu na drugi tworzący ją komponent. Materiały nazwane Polgar I są słabo rozpoznane. Mamy do czynienia tu z jakimiś bliżej nieokreślonymi wpływami związanymi z malowaną ceramiką. Naczynia są malowane czarną farbą. Nie znamy analogii, jaka fala migracji związanej z ceramiką malowaną, mogła mieć na to wpływ.

Kultura ceramiki wstęgowej kłutej jest kontynuacją grupy szareckiej. W jej rozwoju wyróżniamy 2 główne etapy ewolucji:
Etap I- Inwetarz można wyprowadzić z form szareckich, zarówno dotyczy to ceramiki, narzędzi kamiennych (motytki w kształcie końskiego kopyta), budownictwa (nadal dom długi, trapezowaty)
Etap II- pojawiają się nowe typy naczyń, wprawdzie z ornamentem kłutym (doppelstick), ale zupełnie innym kształtem. Wcześniej preferowano obłe ksztalty. Teraz pojawiają się ostro profilowane naczynia dwustożkowate, wanienki, czarki, pucharki na nóżkach lub na wysokich stożkach. Ornament kłuty zawiera nowe motywy: szachownice, spirale, meandry, wiszące trójkąty. Wszystkie te elementy w odmianie malowanej obecne są w kulturze lendzielskiej. Wydaje się więc że kultura lendzielska dotarła do kultury ceramiki wstęgowej kłutej, stanowiąc przełom, wywierając presję, wprowadzając nowe trendy.

Więcej streszczeń na temat Kultury powstałe na bazie kultury ceramiki wstęgowej rytej, wykład VII, cz.2