Altamira – krasowa jaskinia w górach Kantabryjskich w Hiszpanii, w pobliżu Santillana del Mar. Została odkryta
w 1879 r. Jej wnętrze pokryte jest wielobarwnymi rysunkami należącymi do kultury oryniackiej i magdaleńskiej z końca epoki lodowej. Jest to jedno z największych osiągnięć sztuki paleolitycznej. Epokę tę wiąże się z nowym gatunkiem człowieka – Homo sapiens sapiens, reprezentowanym na ziemi hiszpańskiej przez typ Cro-Magnon.
W części głównej
jaskini na stropie o pow. ponad 100 m² odkryto namalowane sylwetki zwierząt. Kilkanaście żubrów (bizonów), jelenie, sarny, konie i koziorożce, oraz znaki geometryczne, malowane w trzech kolorach: czerwień, czerń i ochra. Autor tych
malowideł wykorzystał naturalną rzeźbę skalną, jej wybrzuszenia i załamania, malując na nich sylwetki bizonów w różnych pozycjach: klęku, skoku, upadku. Całe to przedstawione stado bizonów znajduje się w ruchu i sprawia wrażenie stada zatrzymującego się w pędzie przed postacią dwunastometrowej łani, która jest namalowana na najbardziej oddalonej płaszczyźnie jaskini. Jej głowa zwrócona jest w kierunku otworu jaskini. Na ścianach znajdują się też ryty antropomorficzne, jak również kontury i odciski dłoni. Najwcześniejsze rysunki pochodzą z okresu między 15 000 a 12000 lat temu, (co ustalono metodą datowania radiowęglowego – węgiel 14C).
Malowidła te zostały odkryte w 1879 roku przez Don Marcelino Sanz de Sautuola, arystokratę hiszpańskiego, który wybrał się ze swoją kilkuletnią córką, Maríą, do jaskini. I tak naprawdę to ta dziewczynka zauważyła rysunki namalowane na sklepieniu jaskini. Jaskinię tę wcześniej odkryto już w 1868 roku, ale nikt jej szczegółowo nie badał.
Sautuola był przekonany o starożytności malowideł i powiadomił o tym świat w 1880 r. w wydanej przez siebie książce „Krótkie notatki dotyczące niektórych obiektów prehistorycznych”. Niestety, zarówno odkrycie tych malowideł, jak i publikacja książki okazały się dla niego życiowym nieszczęściem, gdyż wszyscy naukowcy stwierdzili, że jest to fałszerstwo, gdyż „dziki człowiek” nie potrafiłby namalować tak pięknych rysunków. Dopiero w latach dwudziestych XX wieku uznano autentyczność tego odkrycia.
Jaskinia Altamira jest wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO od 1985 r. W roku 2001 niedaleko jaskini wybudowano również muzeum, w którym znajduje się reprodukcja malowideł autorstwa Juana Navarro Baldewega.
Inne reprodukcje tych malowideł można oglądać w: Narodowym Muzeum Archeologicznym Hiszpanii, Muzeum w Monachium i Parku Hiszpanii w Tokio.