Wzajemne stosunki dwóch najważniejszych sił w Średniowieczu- Kościoła i Cesarstwa doprowadziły do kryzysu zwanego„ Sporem o inwestyturę”. Od czasów Karola Wielkiego każdy nowo obrany papież musiał składać przysięgę wiernopoddańczą przedstawicielowi cesarstwa zachodniego. Gdy tytuł
Cesarza został związany z królami niemieckimi, zaczęli
się oni uważać, za przywódców całego chrześcijaństwa zachodniego, za obrońców wiary i głosicieli Ewangelii.. Do XI wieku monarchowie decydowali o obsadzie stanowisk kościelnych. Gdy papieżem został Grzegorz VII (1073-1085),zwolennik reform w Kościele, ogłosił „Dyktat Papieski ”(1075 r.), czyli supremację papieża. Żądał władzy ustawodawczej i sądowniczej , oraz usuwania ze stanowisk wszystkich książąt, którzy dokonywali inwestytury ( obsadzania stanowisk kościelnych). Nakazał ekskomunikę władców nie podporząkują się temu zaleceniu. Papież uważał, że jako następca Chrystus ama prawo wybierać cesarzy. Inne punkty Dyktatu również nie sprzyjały kompromisowi między obu władzami. Hildebrand , bo tak brzmiało zakonne imię papieża, postawił Kościół w roli nadrzędnej nad władzą świecką. Ambitny cesarz Henryk IV nie chciał pozwolić odebrać sobie praw, nadanych jeszcze przez Karola Wielkiego. Rozpoczął kampanię przeciw Kościołowi. Wtedy papież nałożył ekskomunikę na cesarza i jego państwo, zwalniając poddanych z przysięgi złożonej na ręce władcy. W Cesarstwie zapanował chaos ,poddani zaczęli się buntować. Henryk wysłał posłów do papieżą, a. Grzegorz nakazał udać się Cesarzowi do Canossy w celu odbycia pokuty. Był 27 stycznia 1077 r. gdy Henryk zjawił się pod murami toskańskiej twierdzy w worze pokutnym, z mieczem na szyi i bosy. Przez trzy dni obchodził mury zamku błagając papieża o przebaczenie. Trzeciego dnia Grzegorz udzielił Cesarzowi rozgrzeszenia, mniemając, że w ten sposób złamie przewagę niemieckiego monarchy. Upokorzony Henryk, po powrocie do domu rozpoczął po cichu zbierać sojuszników. Popierający władcę episkopat niemiecki wybrał nowego papieża, Klemensa III. Cesarz wówczas wkroczył do Rzymu , aby wprowadzić nowego papieża na tron Piotrowy. Klemens III koronował Henryka na cesarza w bazylice Św. Piotra. Grzegorz zamknął się w Zamku Św. Anioła i wezwał na pomoc Roberta Gwiskarda. Robert przybył z 30 000 Normanów i Saracenów, udało im się uwolnić papieża. Wtedy też po raz pierwszy, i jak na razie ostatni, duchowni muzułmańscy odśpiewali wersety Koranu w bazylice Św. Piotra. Grzegorz był wolny, a Henryk z Klemensem ratowali się ucieczką. Niestety, rozzłoszczeni rzymianie wygnali swojego biskupa, który zmarł w Salerno. Spór cesarza z papieżem odbił się głośnym echem w Europie. Podzielił ją na dwa obozy - cesarski i papieski. Konflikt zakończył się podpisaniem konkordatu wormackiego w 1122 r. przez Kaliksta II i Henryka V, Cesarza Niemiec. Na jego mocy wprowadzono kanoniczny wybór biskupów, a rola władcy świeckiego ograniczyła się do uposażania dostojników kościelnych w posiadłości ziemskie. Kompromis ten nie zapobiegł dalszym napięciom, obie strony chciały zdobyć dominującą pozycję w zachodniochrześcijańskim świecie. Papieże stopniowo wyzwolili się z roli wykonawców woli cesarzy, lub ich współpracowników i zaczęli prowadzić samodzielną politykę.
Więcej streszczeń na temat Spór o Iwestyturę