23 VIII 1939 w Moskwie podpisano układ Ribentrop – Mołotow. W ten sposób ZSRR zerwał rozmowy z Anglią i Francją dając Hitlerowi
wolna rękę w planowanym ataku a Polskę. Był to układ o nieagresji. Zawierał także tajny protokół który zawierał:podział rejonu nadbałtyckiego na strefę wpływów Niemiec (Litwa wraz Wilnem) i ZSRR ( Finlandia, Estonia i Łotwa)
inaczej mówiąc na linia rozgraniczająca strefy wpływów opierała się o północną granicę Litwypodział Polski pomiędzy Niemcy i ZSRR wzdłuż granicy na rzekach Wisła – Narew- SanNiemcy akceptują roszczenia radzieckie do Besarabii.
Na tej podstawie doszło do agresji
radzieckiej na Polskę w nocy z16 na 17 września. Rząd ZSRR wystosował notę w której przedstawiał powody dal których podejmuje taką akcję i wojska radzieckie wkroczyły na terytorium polskie.
28 IX 1939 podpisano niemiecko – radziecki „traktat o granicach i przyjaźni” zmieniający granicę pomiędzy Niemcami i ZSRR uzgodnioną w pakcie Ribbentrop – Mołotow. Miała ona teraz przebiegać wzdłuż linii Pisy, Nrwi, Bugu i Sanu. W porównaniu z pierwszą linią demarkacyjną Niemcy zyskały część województw warszawskiego i lubelskiego, natomiast strefę wpływów radzieckich rozciągnięto na Litwę. Rząd Litwy w zamian za przyjęcie 30 tys. garnizonu Armii Czerwonej oraz eksterytorialnej linii kolejowej otrzymał od Związku Radzieckiego Wileńszczyznę. W ten sposób po
stronie niemieckiej znalazło się 48,5 % obszaru II Rzeczypospolitej i 20,4 mln ludności, po stronie radzieckiej 50 % terytorium i 14,3 mil ludności, po stronie Litewskiej znalazło się 1,5 % i o koło 0,5 mln osób.
8 października wydano dekret wcielający bezpośrednio do Rzeszy Niemieckiej województwa: poznańskie, pomorskie, śląskie, większość łódzkiego z Łodzią, część warszawskiego i skrawki krakowskiego i kieleckiego. Z pozostałych ziem polskich na mocy dekretu z
12 października 1939 utworzono
GENRALNE GUBERNTORSTWO, które podzielono na cztery dystrykty : krakowski, radomski, warszawski, lubelski. Siedzibą gubernatora Hansa Franka został Kraków. Ziemie GG do 1941 były traktowane jako zaplecze ekonomiczne i źródło darmowej siły roboczej dla wielkich Niemiec.Po 1941 ziemie zdobyte na Rosjanach częściowo zostały włączone do GG – dystrykt Galicja, okręg białostocki włączono do Rzeszy, utworzono Komisariat Rzeszy Ukraina , ziemie litewskie dawnej Rzeczypospolitej wcielono do Komisariatu Rzeszy Wschód.Na terenach zajętych przez ZSRR, zorganizowano „wybory”. Utworzone w ich wyniku zgromadzenia ludowe ogłosiły rezolucje w sprawie wcielenia zajętych terenów odpowiednio do republiki Ukraińskiej i Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Na początku listopada 1939 Prezydium Rady Najwyższej ZSRR włączyło „Zachodnią Ukrainę” do Ukraińskiej SRR, a „Zachodnią Białoruś” do Białoruskiej SRR.