Punktem wyjscia rozwazan Michaila Bakhtina (rosyjskiego teoretyka literatury) jest François Rabelais, francuski pisarz okresu
renesansu.
Bahtin zauwaza,że w dzielach Rabelais zostaje odkryta specyfika humoru ludowego, ponadto pisarz szokuje czytelnika rubasnymi przykladami praktyk renesansowych karnawalow.
Rabelais w swoim swiecie odkrywa jezyk codzienny (prosty, WULGARNY, dosadny), który swietnie dopasowuje sie do rzeczywistosci
karnawalu.
Bakhtin porownuje przestrzen zabawy i karnawalu ze wspolczesnymi wakacjami i swietami, podczas ktorych rowniez nastepuje rozluznienie obyczajow, swoboda, a nawet szalenstwo.
Podobienstwo obu karnawalow nie ogranicza sie jedynie do nazwy, ale wytwarza caly kanon zachowan.
Kultura renesansowego karnawalu zezwalala na czasowe rozluznienie wszelkich norm (wynikajacych chocby z hierarchii spoleczenstwa) i barier miedzy ludzmi oraz czasowe pozwolenie na lamanie wszelkich zakazow normalnego
zycia.
Ci, ktorzy zyja klimatem karnawalu i poddaja sie jego szalenstwu, poddaja jednoczesnie wg Bakhtina swoje normalne zycia procesom"karnawalizacji".
Bakhtin dzieli karnawalizacje na 3 formy, w ktorych sie ona wyraza:
-rytualy i obrzedy (np. bal maskowy);
-komizm;
-wulgaryzmy, wyrazenia wulgarne.
Bakhtin opisuje karnawalizacje jako sile, ktora stwarza czasy karnawalowych zawirowan standardow zycia i naklada na spoleczenstwo MASKE (makijaz).
Bakhtin zaklada, ze wspolczesna kultura popularna Europyczerpie z tradycji renesansu, co objawia sie np. poprzez kabarety, komedie, parodiowanie autorytetow i idei spolecznych, historii, faktow, itd. Krnawal tenstanowi jedno z przybranymi maskami bestii, smokow, potworow. Do przywileju karnawalu nalezalo obrocenie swiata do-gory-nogami: niszczenie go i stwarzanie (dekonstrukcja i konstrukcja)-oto teorianowej historii, przeznaczenia, utopii, kosmologiii filozofii.
Bakhtin zasady karnawalizacji wprowadza do literatury (karnawal zostal uniesmiertelniony w slynnej literaturze Goethego), sztuki i codziennego zycia.
Estetyczne trendy humanizmuw postaci sztukisa reakcja na uniwersalny portret, jaki dominuje w "epoce" karnawalizacji.
Czyli, sztuka jest alternatywa dla sztuki karnawalu=sztuki popularnej, gdzie wg. Bakhtina centralnym zalozeniem jest sprowadzenie wszelkich idei do strefy przyziemnej. Karnawaldazy do tego, by zniszczyc, ujawnic i ujarzmic hegemonie jakielkolwiek ideologii, ktora ma "zawsze ostatnie slowo do powiedzenia" (jedyna sluszna ideologia itp.) oraz, zekarnawal ma odnowic swiat i stworzyc nowa koncepcje jasnej i pieknej rzeczywistosci.
Fundamentalnym aspektem karnawalu jest dialog, ktory zaklada rozne punkty widzenia - te 2 rozbiezne glosy to minimu potrzebne do zycia, minimum egzystencji - mowi Bakhtin - jesli konczy sie dialog, wszystko sie konczy.
Bakhtin wyjasnia rowniez, ze tylko dzieki byciu poza kultura mozemy ja zrozumiec (pozycja obserwatora) i wypowiadac sie na jej temat, tak aby byc wiarygodnymi w interakcji dialogu przyszlosci.
Te 2 glosy - karnawalu oraz mniejszosci zmarginalizowanej w okresie nie-karnawalu - otwieraja nasze umysly i wtedy mozemy jedynie wysnuc obiektywne wnioski, wolne spod dominacji glownych ideologii.
KArnawal to rowniez miejsce wypracowywania nowego modelu w relacjach miedzyludzkich. Ludzie, ktorzy dotychczas zyli osobno z powodu barier spolecznych, teraz staja sie rodzina i na rynku (przestrzen karnawalu) tworza nowe idee - nowego czlowieka.
Teoria Bakhtina bardziej przypomina taktyke jak pokonac dominujaca w danym spoleczenstwie ideologie niz jakas teorie - troche to zagmatwane i chyba uzaleznione od indywidualnego rozumienia tekstu, dlatego zapraszam do lektury orginalu :)