Chciałabym krótko przedstawić myśli filozoficzne Platona, św. Augustyna i Kartezjusza. Każdy z nich uważał, że wybrał najlepszą
koncepcję, która wiele wniesie dobrego w rozwój ludzi i świata.
Platon (427 – 341 p.n.e.) – uważany
był za jednego z największych filozofów greckich.Przejął metodę badań swojego nauczyciela Sokratesa. Sądził, że filozofia jest wiedzą o tym, co niezmienne i wieczne. Był twórcą teorii państwa oraz przedstawicielem idealizmu. Sformułowała naukę o ideach,czyli wzorcach wszystkich rzeczy istniejących. Uważał, iż„idee są bytem niematerialnym. Istnieją poza rzeczywistością, w której żyjemy; zajmują odrębną sferę.Nie podlegają jakiekolwiek zmianie.Nie posiadają żadnych części. Są wieczne i nieruchome. Stanowią byt doskonały. Świat idej jest zbudowany hierarchicznie. Na samym jej szczycie znajduje
się idea dobra-piękna”1.
Platon uważał, że ten,kto próbuje dotrzeć do istoty rzeczy, dąży do poznania siebie przy pomocy własnego intelektu – może być nazywany mędrcem – filozofem.Według niego świat materialny jest słabym odbiciem świata idei.Uważał, iż ważniejsza od ciała jest dusza, dzięki której przynależymy do innego porządku, odmiennej rzeczywistości – rzeczywistości idei. W duszy ludzkiej zawarta jest wiedza o świecie doskonałym. Dusza kieruje naszym postępowaniem. Jej części walczą o dominację. Jeśli zdominuje ją część rozumna (intelekt), to człowiek staje się mędrcem.W przypadku części walecznej – wojownikiem. W modelu Platona całość panuje nad szczegółem.Koncepcję świata, człowieka , poznania oraz całą problematykę swych filozoficznych myśli zawarł Platon w rozważaniach o jaskini.W jaskini Platona siedzą postacie – więźniowie, a przed jaskinią są inne postacie. Padające światło powoduje, iż więźniowie widzą cienie.Nie chcą, aby ich prawda w oczy kuła i traktują cienie jako to, co się rzeczywiście w świecie dzieje. Każdy z ludzi ma własną jaskinię i nie wyobraża sobie, że życie może wyglądać inaczej. Wiedza rozumowa(wg Platona)jest treściowo niezależna od wiedzy zmysłowej, a jej zdobywanie polega na przypominaniu sobie wiedzy o ideach, którą to posiada dusza.
św. Augustyn (354 – 430n.e.) – był pierwszymwybitnym filozofem chrześcijańskim, a także pierwszym w historii filozofem w kulturze śródziemnomorskiej (teodycea - obrona doskonałości stworzenia). Kontynuował naukę Platona,był manichejczykiem,czyli należał do grupy religijnej, która uznawała 2 pierwiastki bytu: dobro i zło.Uważał, że filozofia i religia mają przed sobą taki sam cel,jakim jest szczęśliwe i błogosławione życie. Pojmował filozofię jako narzędzie religii. Akcentował radykalną przewagę Boga nad światem, w człowieku - duszy nad ciałem oraz całkowitą zależność świata i człowieka od Boga. Przejawem tego miała być jego teoria iluminacji. Jego słynną formułą były słowa „Si fallor, sum ,..Wątpię więc jestem”.Uważał Boga za byt doskonały ze wszech miar. Zabieganie o sprawy ziemskie powinny ustąpić miejsca zainteresowaniom wokół tego, co boskie.Człowiek wg. niego znajduje się w szczególnej sytuacji, gdyż z jednej strony, posiadając ciało przynależy do świata materialnego, a z drugiej, mając duszę –do świata nadprzyrodzonego. Augustynowi wydawało się, że jest mędrcem, czyli że ma dar poznania ostatecznej prawdy.Stwierdził on, że zło tkwi w kosmosie a szatan jest tworem obiektywnym Wg niego, wnioskowanie indukcyjne jest zawodne, chwiejne (ze zbioru cech przedmiotu wybiera się najważniejsze, te interesujące nas i na tej podstawie formułuje się tezę), niepełne. Augustyn stwierdził, iż niedostatek bierze się z wielobarwności i różnorodności świata. Szary, bezbarwny, nieprzyjemny świat byłby nie do zniesienia.Augustyn wielką wagę przykładał do znaczenia zmysłów. W jego filozofii ze zmysłami wiąże się pojęcie znaku. Określa znak, jako coś, co działając na jakiś zmysł wprowadza do umysłu człowieka jakieś myśli. Znaki dzieli na naturalne i umowne – stworzone przez człowieka.Znaki umowne pozwalają ludziom na wzajemne porozumiewanie się. Słowanie są niczym innym , jak tylko znakami; to zaś co niczego nie oznacza, znakiem być nie może. Św. Augustyn był autorem teorii o predestynacji losu (tylko naznaczeni mogą ogarnąć prawdę). Uważał, iż nie czyny, tylko przeświadczenie wewnętrzne stanowi o wartości człowieka.Teoria Augustyna została uznana przez papieża, ale jest ona dość słabo zakorzeniona i praktykowana w społeczeństwie.
René Descartes – Kartezjusz (1596 – 1650) ––działał w czasach oświecenia, uważany był za ojca nowożytnego empiryzmu, twórcę metodologicznego sceptyzmu, którego zasady zostały sformułowane w „Medytacjach o pierwszej filozofii”. Stworzył nowy typ filozofii. Twórca racjonalizmu, uważał, że wszystkie prawdy można podważyć, każdy dogmat jest kruchy. Naśmiewał się z dowodów antologicznych dotyczących doskonałości Boga.Bóg się nie doskonali, bo jest już doskonały. Jest taki sam i istnieje wiecznie.Stwierdził, że poznawanie empiryczne, na pierwszy rzut oka jak najbardziej zasadne i pewne, jest zawodne. Opanowany był żądzą udoskonalenia własnego umysłu i poznania prawdy. Uważał on,że naukowiec powinien być w stanie poświęcić wszystko za swoje prawdy, powinien być o nich przekonany. Zmysły zawodne to najczęściej słuch i dotyk.Prawda naukowa ma wymiar powszechności i konieczności.Kartezjusz podawał się za myśliciela, który zerwał z dotychczasową tradycją, jako bezwartościową. Uważał,że przyczyną niezadawalającego stanu nauk był brak odpowiedniej metody. Metoda stała się głównym hasłem i pierwszym zadaniem jego filozofii. Chciał, aby wszystkie nauki pod względem ścisłości i pewności stały się podobne do matematyki.„Cogito ergo sum” - „Myślę, więc jestem” – świadomość istnienia – skoro mylę się, to muszę istnieć aby się mylić. – na podstawie fizyczności nie można formułować praw metafizycznych. Prawda tkwi w każdym zdaniu,ale nie dotyczy ona rzeczy(treści),ale faktu, że ktoś pomyślał.„Chodzę więc jestem” – istnieje na pewno ten, kto te słowa wypowiedział, zdanie owo może być fałszywe.Uważał, iż z każdego aktu poznania wynika prawda, że istnieje podmiot, który tego aktu doświadczył.Wiedza naukowa jest możliwa tylko dzięki istnieniu intelektu.Intelekt każdego człowieka ma wymiar indywidualny (kryterium jasności i wyrazistości) i jest to tylko początek poznania. Rozróżniał dwa byty, dwie substancje.Jedną była substancja duchowa, której istotną . nieodłączną właściwość, czyli atrybut stanowi świadomość, myślenie.Drugą była substancja materialna, posiadająca tylko jedną stałą własność, jeden atrybut, mianowicie rozciągłość.Obie te substancje były bytami w pełni obiektywnymi.