Sokrates nauczał jak ludzie powinni prowadzić przemowy. Najpierw trzeba zniszczyć w słuchaczu fałszywe poglądy jakie w sobie
nosi i przygotować sobie jakby grunt. A następnie zacząć przekazywać mu prawdę.
Sokrates był autorem dwóch metod postępowania w dochodzeniu do
prawdy:
elenktyczna (zbijania) – przyjmuje się głoszoną tezę (nawet gdyby była absurdalna) a następnie zadaje się pytania swojemu rozmówcy, które prowadzą do tego, że jej zaprzeczy.
Człowiek uczy się sam, że te poglądy które głosi są niesłuszne. I trzeba mu w tym pomóc. Dopiero gdy się to osiągnie można przystąpić do przekazywania mu prawdy.
majełtyczna (położnicza) – Sokrates uważał, że człowiek nosi w sobie jakąś prawdę i trzeba pomóc tej prawdzie się narodzić. Trzeba zadawać rozmówcy pytania naprowadzające, które spowodują, że wypowie tezę zgodną z naszymi poglądami. Człowiek musi mieć własny udział w poznawaniu prawdy. Nauczyciel jest jak położna która pomaga przyjść dziecku na świat. Jeżeli człowiekowi jakąś prawdę się narzuci to będzie wobec niej podejrzliwy.
Sokrates interesował się także etyką. Zawęził pojęcie cnoty, które utożsamiał z czymś dobrym i pożytecznym. Cnota jest jedna i właśnie ściśle etyczna. Cnota jest wiedzą. Wiedzieć co dobre to czynić dobrze. Jeżeli człowiek czyni źle to znaczy, że nie wie co dobre. Z tego wynika, że cnoty można się nauczyć tak samo jak innej nauki. Sokrates wierzył w umiejętność człowieka w rozpoznawaniu dobra i zła, wierzył, że człowiek umie rozróżnić wartości i potrafi dokonać właściwego wyboru moralnego. Można to spłętować słowami „przez edukację do moralności”. Taki pogląd, w którym cnotę utożsamia się z wiedzą nazywa się intelektualizmem etycznym. Jednak istnieją ludzie, którzy mimo swojej wiedzy i tak czynią zło. O takich mówił Sokrates, że nie wiedzą co czynią.
Sokrates twierdził, że w każdym człowieku tkwi daimonion (pierwiastek boski, dusza, sumienie), który doradza jak człowiek powinien postąpić i odzywa się gdy czyni źle. Sokrates zauważył w człowieku ten pierwiastek, który obecnie nazywamy sumieniem. Dzięki niemu człowieka można doprowadzić do prawdy.
Sokrates swoimi tezami demaskował nadużycia sofistów i ich uczniów, ateńskich polityków. Stał się w ten sposób przywódcą moralnym opozycji. Oskarżono go o brak szacunku do bogów uznanych przez państwo i o psucie młodzieży swoja działalnością nauczycielską. Nie przyznał się do winy i zastosował wobec sadu swoje talenty. To rozwścieczyło sędziów i skazali go na śmierć przez wypicie trucizny. Maił możliwość ucieczki bo było akurat święto religijne, ale nie skorzystał z niej bo uważał, że to nie byłoby moralne. Chciał być wierny prawom i obyczajom państwa, w którym się wychował.
Sokrates był wzorem cnót moralnych. Służył w wojsku i jako ostatni schodził z pola bitwy. Był bardzo odważny. Umiał przeciwstawić się opinii publicznej. Odrzucał zainteresowanie przyrodą. Ważna była dla niego moralność, etyka, dusza, dobre postępowanie.