USRÓJ PAŃSTW GRECKICH
W pierwszych wiekach coraz bardziej upowszechniał się w Grecji pewien typ organizacji państwowej
zwanej
polis. Takie polis obejmowało miasto i przyległe do niego obszary. Państwo oznaczało dla ich mieszkańców wspólnotę obywateli rządzących się, nie potrzebujących tworzyć oddzielnego aparatu władzy. Po podstawowych decyzjach podejmowanych przez wspólnotę należało:
- wypowiedzenie wojny
-zawarcie pokoju
-wprowadzenie nowych kultów
-uchwalenie praw
-budowa świątyń
-wybór
urzędników na ściśle określony czas, zazwyczaj był to 1 rok
-początkowo dowodzenie armią.
W polis nie było dodatkowej grupy, która miała za zadanie wyłącznie zajmować rządzeniem. Oprócz urzędników działała również rada. Powoływano ją w różny sposób i obowiązki w zależności od polis też były nieco inne. Członkowie rady najczęściej byli wybierani, ale mogli też wchodzić do niej po zakończeniu sprawowania jakiegoś innego urzędu. Obowiązki rady:
- proponowanie ustaw
-debaty nad istniejącą sytuacją
- wydzielanie zadań urzędnikom.
Polis dla Greków była także wspólnota religijną. Razem wznoszono świątynie, czczono wspólnych bogów, składano im ofiary, uczestniczono we wcześniej zorganizowanych świętach. Za te czynności odpowiedzialni byli urzędnicy. To było ich najważniejsze zadanie. Wyznawano bowiem przekonanie, że państwo nie może istnieć, jeżeli bogowie nie otaczają go swoją życzliwością. Przez długi czas nie było odrębnej grupy ludzi, która stanowiłaby wojsko. Każdy obywatel zobowiązany był do walki. O uzbrojenie musiał zadbać sam. Ostatecznie wyglądało to tak, że od bogatych obywateli spodziewano się większego zaangażowania w działania wojenne, niż od uboższych rodaków. Armia dowodzona była przez urzędników wojskowych.
W zależności od rodzajów rządów można wyróżnić:
- oligarchię- władzę sprawują członkowie nielicznej grupy rodzin (arystokracja). W ustroju zgromadzenie wciąż jest najwyższym organem, ale zwoływano je stosunkowo rzadko, a zakres obowiązków jest bardzo wąski, a decydujący głos należy do rady. Typowym polis, w którym występował ten ustrój była Sparta. do VI w.p.n.e. władzę sprawowali dwaj królowie. Z czasem ich władza została ograniczona na rzecz Geruzji i 5 eforów. Zgromadzenie ludowe miało bardzo ograniczone prawa, praktycznie jego rola polegała na zatwierdzaniu wniosków przedstawionych przez urzędników.
- demokrację-najważniejsze decyzje podejmuje zgromadzenie wszystkich obywateli. Rola urzędników polegała na wykonywaniu poleceń zgromadzenia i rady. Urzędników można było odwoływać, jeżeli dopuścił się nadużyć. Najważniejszym i jednocześnie pierwszym przykładem demokracji są Ateny.Gdy jakieś ambitne jednostki chciały przechwycić władzę w polis lub ją obejmowały nazywano ich tyranami. Były to osoby, które nie miały żadnych tytułów do objęcia władzy. Najczęściej tyranami byli arystokraci, ale najbardziej wrogo nastawionym do nich środowiskiem była właśnie arystokracja. Tyrani wywodzący się ze środowiska „najlepszych” naruszali po prostu zasady grupy politycznej przejmując władzę, która powinna być dzielona w ich gronie. Tyranie-arystokraci mogli liczyć na poparcie obywateli nie wywodzących się z tej warstwy, który oskarżali arystokrację o łamanie praw czy niesprawiedliwość. Żeby zdobyć poparcie, tyran wydawał reformy na rzecz ludu. Musiał np.: organizować święta, zająć się procesami budowlanymi, które nie tylko dawały ludziom możliwość zarobku, ale i uświetniały miasto. W późniejszym czasie panowanie jednostki stało się sprzeczne z naturalnym porządkiem rzeczy, gdyż ideałem władzy była demokracja lub umiarkowana oligarchia. Niezależnie od ustroju, jaki panował decyzje podejmowano zbiorowo, po dyskusjach. Życie polityczne polis rozgrywało się na największym placu miasta zwanym agorą. Tutaj zbierało się zgromadzenie obywatelskie, które słuchało różnych racji polityków. Narzędziem walki politycznej było słowo, tylko ten kto zdołał przekonać do siebie i swoich poglądów słuchaczy mógł przewodzić wspólnocie. Dzięki temu wszystkiemu obywatele byli zaangażowanymi w życie polityczne swojego polis. Skłonność do walk wewnętrznych, ostrej rywalizacji było czymś normalnym. Życie polityczne w greckim polis miało pewne ograniczenia. Można wyróżnić trzy główne:
1. cudzoziemcy nie mieli prawa głosu, nawet ci, którzy mieszkali od kilku pokoleń w państwie. Ludzie z zewnątrz mogli należeć do wspólnoty, tylko gdy zostaliby przyjęci do zgromadzenia w wyniku wcześniejszego głosowania. Grupę taka nazywano metojkami.
2. kobiety w ogóle nie brały udziału w życiu politycznym. 3.chłopi również byli pozbawieni praw politycznych. Chociaż z czasem wywalczyli oni zmianę swojego położenia.