Karpiński nie jest obojętny wobec ówczesnych problemów społecznych i politycznych. Dzięki temu powstały takie utwory jak : elegia "Tęskność do kraju"- poświęcona konfederacji barskiej, "Pieśń dziada Sokalskiego w kordonie cesarskim" , "Żale Sarmaty nad grobem Zygmunta Augusta, ostatniego polskiego
króla z domu Jagiellonów".
"Żale Sarmaty nad grobem Zygmunta Augusta" :
Podmiot liryczny zwraca się do zmarłego przed ponad dwoma wiekami króla i przedstawia mu tragiczną sytuację, w
jakiej znalazł się
kraj pozbawiony tak wspaniałych władców (Jagiellonów). Utwór ten jest wyrazem tęsknoty do królów, którzy kochają swój kraj, jest również przywołaniem przeszłości, kiedy to Rzeczpospolita była krajem potężnym, zamożnym i "od morza do morza".
"Pieśń dziada Sokalskiego w kordonie cesarskim" :
Utwór ten powstał po I rozbiorze Polski; stylizowany jest na wzór żałobnych śpiewów dziadowskich, plebejskich.. Ukazuje on tragiczną sytuację, w jakiej znalazła się Rzeczpospolita (kordon cesarski ma znaczyć tyle co zabór austriacki). Szczególnie przejmująca wydaje się być personifikacja biedy, która najpierw
"Długo nad granicą stała,
Wolności dotknąć się bała"
a później wkroczyła do Polski i uwięziła wolność. W zniewolonym kraju panoszą sie austriaccy urzędnicy, otoczeni przez pochlebców. Dochodzi do poniżania króla, wymiewania się z autorytetu władcy.
Liryka religijna Karpińskiego:
Wybitnym osiągnięciem Karpińskiego był śpiewnik przeznaczony dla ludu (1792) - " Pieśni nabożne" , w których skład weszły między innymi :
* "Pieśń poranna" - ("Kiedy ranne wstają zorze")
* "Pieśń wieczorna"- ("Wszystkie nasze dzienne sprawy")
* "Pieśń o narodzeniu Pańskim" - ("Bóg się rodzi, moc truchleje")
Według Karpińskiego Bóg jest wszechmogącym i sprawiedliwym sędzią. Pisarz czuje się mały wobec potęgi Boga, lecz nie obawia się go, gdyż stwórca jest nieskończoną dobrocią i wybacza
człowiekowi jego grzechy. Karpiński prosi Boga o opiekę nad nim i wszystkimi ludźmi, pragnie również, aby pomógł człowiekowi wejść na dobrą drogę i chronić
go przed zbłądzeniem.
"Niedołężnośc człowieka
Twojego ratunku czeka!"
Bóg jest człowiekowi potrzebny, bo bez niego jest bezbronny - pogrążyłby się całkowicie w grzechu i zepsuciu.
Więcej streszczeń na temat Motywy patriotyczne w poezji Karpińskiego i sposób ich prezentacji