Różnorodność tematyczna :
Tematyka utworów Karpińskiego jest związana bezpośrednio z biografią autora :
* miłosne sielanki (m.in "Do Justyny. Tęskność na wiosnę") odzwierciedlają młodzieńczą
miłość do Justyny
* zaangażowane politycznie wiersze patriotyczne (np :"Pieśń dziada Sokalskiego w kordonie cesarskim) - związane
są z pobytem na dworach magnackich (m.in u Czartoryskiego), w pobliżu króla oraz z niepokojem poety o losy ojczyzny (pierwszy rozbiór Polski)
* dramaty i rozprawy (m.in "O wymowie w prozie albo w wierszu") są wyrazem chęci podzielenia się wiedzą literacką doświadczonego już pisarza oraz szlacheckiej ustosunkowania się do panujących zasad poetyckich (sentymentalizm)
* pamiętnik "Historia mego wieku i ludzi, z którymi żyłem"- jest utworem podsumowującym życie poety ubarwionym ciekawymi spostrzeżeniami i przemyśleniami autora
Karpiński pisał również utwory : religijne (pieśni nabożne), wiersze o charakterze społecznym, a także dokonywał wielu przekładów.
Obraz
miłości w poezji Karpińskiego :
Przykładem utworu o tematyce miłosnej jest sielanka "Do Justyny. Tęskność na wiosnę". Pozornie nie jest to wiersz o miłości, lecz porównanie budzącego się na
wiosnę do życia świata natury ze stanem ducha podmiotu lirycznego. Lecz przyglądając się dłużej można zauważyć, że
utwór ten jest próbą autoanalizy - samotny podmiot opisuje stan psychiczny i cierpienia spowodowane zawodem miłosnym lub tęsknotą za ukochaną. Chociaż wszystko dookoła rozkwita, w jego sercu jest żal, tęsknota i smutek.
Takie zdominowanie życia przez miłość, smutek, żal, nadwrażliwość są charakterystyczne dla sentymentalizmu.
Jescze wyraźniej widać to na przykładzie sielanki sentymentalnej "Laura i Filon". Utwór ten pokazuje parę tytułowych bohaterów, młodych zakochanych ludzi. Akcja rozgrywa się na wsi, na tle przyrody i opowiada o rozterkach i radościach, jakie niesie ze sobą miłość. Gdy Laura przybywa na spotkanie z ukochanym "pod umówionym jaworem" nikt na nią nie czeka .
"Oto już jawor... Nie masz miłego!
Widzę, że jestem zdradzona!
On z przywiązania żartuje mego;
Kocham zmiennika Filona."
Powoduje to podejrzenie o niewierność, co kończy się atakiem rozpaczy i złości, pod czas którego Laura rozbija o drzewo koszyk i targa różowy wieniec. Wtedy zza pobliskich zarośli wybiega Filon i uspakaja Laurę tłumacząc, że chciał tylko przekonać się o jej miłości. Utwór kończy się pogodzeniem się kochanków, wzajemnymi wyznaniami miłości i przysięgą wiecznej wierności. W utworze tym ważne jest (charakterystyczne dla sentymentalizmu) zwrócenie uwagi na świat przeżyć wewnętrznych, próba analizy psychiki zakochanych i wpływu miłości na zachowanie człowieka.
Więcej streszczeń na temat Franciszek Karpiński