Zabytki języka polskiego i literatury (średniowiecze)
Zabytki zapisane w języku polskim:
- psałterze
- „Psałterz floriański”. Pochodzi z przełomu XIV i XV w. Nazwa wywodzi się od miejsca przechowywania rękopisu – opactwa św. Floriana w Austrii. Jest to pięknie zdobiony kodeks (napisana ręcznie książka), przeznaczona prawdopodobnie dla królowej
Jadwigi. Przekład cechuje się pięknym, bogatym, plastycznie konkretnym językiem.
- „Psałterz puławski”. Pochodzi z XV w. Należał niegdyś do księgozbioru Czartoryskich, który znajdował się w ich rezydencji w Puławach.
- „Biblia królowej Zofii”. Pochodzi z poł. XV stulecia. Jest to
pierwsze tłumaczenie „Pisma Świętego”. Przeznaczona była dla wdowy po Władysławie Jagielle. Do dziś zachował się tylko pierwszy tom tego rękopisu oraz pojedyncze kartki z drugiego. Nie wiadomo, czy
dzieło obejmowało także Nowy Testament.
- kazania
- „Kazania świętokrzyskie”. Powstały na przełomie XIII i XIV w. Były przechowywane w klasztorze Benedyktynów, gdzie zostały odnalezione w XX w. Dokument zawierający zbiór kazań został odnaleziony przypadkowo, gdyż wcześniej pocięto go i
obłożono nim obwolutę innej książki.
- „Kazania gnieźnieńskie”.
Pochodzą z XV w. Dokument zawiera 100 kazań w językach: łacińskim i niemieckim, w tym 10 w języku polskim.
- modlitwy np. „Bogurodzica”
- modlitewniki
- apokryfy (utwory mówiące o życiu świętej
rodziny) np. „Rozmyślania przemyskie”, czyli „Żywot Najświętszej Rodziny”
- roty sądowe (formuły przysiąg składanych w sądzie w XV w.)
- w XV w. Nastąpiły pierwsze próby prac nad słownictwem języka
polskiego.
glosy – zapiski na marginesach ksiąg kościelnych i teologicznych, polskie odpowiedniki
trudniejszych określeń, wyrażeń, zwrotów bądź sformułowań.
mammotrekt – rodzaj
słownika średniowiecznego zawierającego przekład trudniejszych wyrazów i form gramatycznych tekstu łacińskiego (zazwyczaj biblijnego) na jakiś inny język. Pierwsze mammotrekty pochodzą z XV w.
- autorem pierwszego słownika ortograficznego jest Jakub Parkosz (1440 r.). Była to pierwsza próba ujednolicenia głosek.
Więcej streszczeń na temat Zabytki języka polskiego i literatury (średniowiecze)