Sposoby odniesień do Biblii:(myśl moralno-religijna i filozoficzna - kontynuowana, rozwijana lub podejmowana w (ujęciu polemicznym(wzory osobowe(wątki i motywy fabularne(symbolika, metaforyka, frazeologia i rytmika(stylizacja gatunkowaNawiązania do Biblii mogą być jawne i bezpośrednie lub ukryte i pośrednie.ŚREDNIOWIECZEŻycie Chrystusa i Maryi to główne motywy twórczości literackiej XIV-XV w .- kazań, misteriów, pieśni. Autorzy średniowieczni sięgali do apokryfów, aby uzupełnić biblijne przekazy. Wiele utworów powstało z inspiracji biblijnej.-Żywoty świętych-moralitety-Kazania świętokrzyskie - początek XIII, XIV w.-Kazania gnieźnieńskie - początek XV w.-Rozmyślania przemyskie (apokryf)-Historyja o chwalebnym Zmartwychwstaniu Pańskim (ok.1580) Mikołaja z Wilkowiecka (misterium)-Bogurodzica - najstarsza
polska pieśń religijna z pierwszej połowy XIII w., napisana w formie hymnu (podmiot liryczny zwraca się z prośbą o błogosławieństwo, łaskę Boga, dobrobyt, a po
śmierci życie w raju, za pośrednictwem Jana Chrzciciela)-Posłuchajcie bracia miła... = Lament świętokrzyski = Żale
Matki Bożej pod krzyżem (lament) - Maryja opłakuje śmierć syna. Swoim żalem i cierpieniem pragnie się podzielić
ze wszystkimi, którzy jej słuchają. Przestrzega inne matki, przed tym, co może i je dosięgnąć.-Legenda o świętym Aleksym (hagiografia) - (V-VI w. w Syrii) Historia życia św. Aleksego, który wyrzekł się książęcego tytułu, żony i majątku, by poświęcić się Bogu, oddając mu cześć i pracując na żywot w
raju poprzez ascezę.-Pieśń o Rolandzie (chanson de geste) - (XII-XIV w.) Hrabia Roland przezwyciężył słabość ciała po to, aby świadomie i ceremonialnie, po chrześcijańsku, przeżyć ostatni akt. W chwili śmierci zjawili się aniołowie, by zabrać bohatera - obrońcę wiary- do raju.-Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią (wiersz) - (XV w.) Rozważania na temat śmierci, grzeszników, nieba i piekła. Śmierć przedstawiona jako narzędzie boskie wydaje wyroki na ludzi nie żyjących zgodnie z dekalogiem.-Boska Komedia (pisana od 1307) - Wergiliusz oprowadza Dantego po piekle i czyśćcu, a Beatrycze po niebie. Jest to historia człowieka, który wznosi się po szczeblach poznania aż do najwyższego pojęcia dobra i wolności.RENESANS-Rozmowy, które miał król Salomon mądry z Marchołtem ... - W utworze pojawił się Marchołt, postać związana ze Starym Testamentem, dyskutant króla Salomona.-Psałterz Dawidów - Jan Kochanowski sparafrazował 150 psalmów.-Kazania sejmowe - Piotr Skarga opisywał "choroby" Rzeczypospolitej, odwołując się m.in. do Biblii (stary Testament - proroctwa, porównanie do grzesznej Jerozolimy, cytaty)-O wojnie naszej... (sonet IV) - Mikołaj Sęp Szarzyński śledzi relacje: Bóg - człowiek, trwanie, wieczność;
motyw pośmiertnego ukojenia w raju; odniesienie do Księgi Hioba.-Psalm CXXX (parafraza)- Mikołaj Sęp SzarzyńskiBAROK-Psalmodia polska - Wespazjan Kochowski-Marność, ¬Krótkość Żywota, ¬Cnota grunt wszystkiemu - Daniel Naborowski nawiązał do motywu przemijana i kruchości życia na ziemskim padole obecnego w Starym Testamencie-Jerozolima wyzwolona - Torquato Tasso; obecność archanioła Gabriela, Pluton utożsamiony z LucyferemOŚWIECENIE-Pieśń o narodzeniu Pańskim - Franciszek Karpiński zaczerpnął temat dla utworu z Biblii. Głównym wątkiem są narodziny Boga jako człowieka.-Boże coś Polskę... (hymn) - Alojzy Feliński-Katechizm o tajemnicach rządu polskiego - Franciszek Salezy JezierskiROMANTYZM-Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego - Adam Mickiewicz-Faust - Johann Wolfgang Goethe; postać Boga, diabła-Dziady - Adam Mickiewicz*część II - grzechy, za które trzeba ponieść karę, by dostąpić łaski Boga; motyw czyśćca, piekła i nieba; refleksje moralne*część IV - nauka moralna "Kto za życia choć raz był w niebie,Ten po śmierci nie trafi od razu."*część III *Bajka Goreckiego - motyw biblijny, forma przypowieści biblijnejwywóz dzieci na Sybir w kibitkach - nawiązanie do rzezi niewiniątek dokonanej przez Herodaporównanie ciała skatowanego więźnia - Wasilewskiego do ciała Chrystusa*Wielka Improwizacja - Konrad porównuje się do stwórcy; krytykuje Boga*Widzenie księdza Piotra - diabły = kusiciele, pokora*symbolika: liczb 40 i 4 = wskrzesiciel narodu (symbolika biblijna)Piłat - Francuz = Napoleonmesjanizm = Polska Chrystusem narodów*Prolog - scena, e której występują anioły oraz dobre i złe duchy-Do matki Polki - Adam Mickiewicz; porównanie matki do Maryi-Skład zasad - Adam Mickiewicz-Hymn - Juliusz Słowacki; zwrot do Matki Bożej-Hymn
- Juliusz Słowacki-Kordian - Juliusz Słowacki-Mefistofeles - diabeł = zło (nieznany śpiewak, doktor, postać w sypialni cara)-Astarot - diabeł¬Nie -boska komedia - Zygmunt Krasiński; Eden = raj, obraz biblijnej Apokalipsy, scena śmierci Pankracego, który widzi jasnośćPOZYTYWIZM-Rota - Maria Konopnicka-Historyczna nowa szkoła - Adam Asnyk; motyw Heroda, który wydał rozkaz zamordowania niemowlątMŁODA POLSKA-Lord Jim - Joseph Conrad*biel - symbol niewinności*"Jeden z nas" - nawiązanie do słów wypowiedzianych do Adama przez Boga-O miłości wroga - Jan Kasprowicz; cierpienie = droga do uduchowienia i sposób doskonalenia-Dies irae - Jan Kasprowicz; tytuł jest nawiązaniem do Apokalipsy, wizja końca świata; Adam i Ewa wygnani z raju; wizje monumentalnego Jezusa;-Chłopi - Władysław Reymont; motyw ziarna = śmierć staje się życiem; nawiązanie do biblijnej grzesznicy - MagdalenyDWUDZIESTOLECIE MIĘDZYWOJENNE-Proces - Franz Kafka; Opowiastka o odźwiernym o charakterze parabolicznym
Więcej streszczeń na temat Przykłady różnorodnych odniesień do Biblii w literaturze nowożytnej.