REALIZM - Homer nie patrzy jedynie w czasy zamierzchłe, lecz zwrócony jest także ku jemu współczesnej epoce Jonii VIII wieku.* Chociaż homeryccy
bohaterowie walczą jeszcze bronią spiżową, znają Fenicjan, z którymi Grecy przed początkiem pierwszego tysiąclecia nie mieli żadnych kontaktów. Wspaniałe naczynia opisywane przez autora odpowiadają odkopanym fenickim naczyniom z VIII wieku p.n.e.* Sławne opisy tarczy Achillesa czy Agamemnona są odtworzeniem wyglądu pochodzących również z tego okresu brązowych tarcz w stylu orientalizującym, znalezionych na Krecie.*
REALIZM widać i w stosunkach społecznych i opisanych obyczajach.Dominujące stanowisko, które zajmuje w jego dziełach arystokracja, jest odzwierciedleniem stosunków panujących nie w
świecie achajskim, lecz w świecie współczesnym twórcy.Obraz społeczeństwa jest obrazem
ludzi przechodzących od ustroju wspólnoty pierwotnej do ustroju niewolniczego i tworzenia się nowych klas.Razem z walczącymi na rydwanach arystokratami wojuje pod Troją gorzej uzbrojony, bezimienny tłum pieszych, o którym Homer mówi: "ginęły ludy".Obok wielkich właścicieli ziemskich w społeczeństwie Homerowym są i właściciele drobnych gospodarstw, a ponadto kategoria najbardziej upośledzonych najemnych robotników rolnych, których los jest niemal tak marny, jak życie po śmierci w Podziemiu, co wynika z powiedzenia Achillesa w "Odysei": "Wolałbym za parobka służyć (...) u biednego chłopa, który ledwo się może utrzymać, niż tu panować nad wszystkimi, co znikli ze świata."Można dopatrzeć się tutaj również zaczątków podziału pracy; słyszymy o kowalach, kamieniarzach, stolarzach, cieślach i budowniczych.Obok ludności wolnej pojawiają się niewolnicy, których zatrudniano przede wszystkim w gospodarstwie domowym.Gospodarka jest naturalna, produkcja obliczona na zaspokojenie własnych potrzeb; tym też tłumaczy się fakt, że niewolnictwo nie odgrywa większej roli.Arystokraci sami niejednokrotnie umieją zaspokoić swe potrzeby i nie wstydzą się pracy fizycznej: ojciec Odyseusza, Laertes, sam pracuje na roli, Penelopa przędzie, Odyseusz buduje tratwę, Parys wznosi pałac.Jednak im bogatszy król czy wojownik, tym więcej ma niewolników: u Odyseusza pracuje w gospodarstwie domowym 50 niewolnic.Ważną rolę w życiu hellenów odgrywały wierzenia i związane z nimi obrzędy.Najprostszą formą kultu była modlitwa: błagalna, dziękczynna lub pochwalna. Kto chciał coś od boga otrzymać, musiał mu złożyć ofiarę, której tłusty dym był Olimpijczykom bardzo przyjemny. Prócz zwierząt, zabijanych podczas odpowiednich obrzędów, ofiarowywano też wino, kadzidła i kosztowne przedmioty. ofiary te składano zwykle na ołtarzu pod gołym niebem, choć również w świątyniach (Homer wspomina np. w Troi, u Feaków).IDEALIZACJA: Homer narzucił antropomorficzny obraz bogów - odbywających wspólne narady, ucztujących przez cały dzień aż do zachodu słońca; świat ten pełen jest harmonii i ładu. Wszystko, co ciemne, straszne i niejasne - duchy, demony, okrutne
bóstwa ziemi - usunięte zostało świadomie w cień. Niepodzielnie rządzą dworzanie Dzeusa - nie są oni wprawdzie ani wszechwładni, ani wszystkowiedzący, ale są piękni, plastycznie ujęci i budzący podziw.Idealizacją obejmuje również
bohaterów eposu - wojowników i władców - którzy pełni są wręcz nadludzkich cnót, a ich zachowanie ma być wzorem postępowania dla potomnych. Największą wartością dla bohaterów Homera jest sława pośmiertna; "Zawsze być najlepszym i wybijać się ponad innych" - oto hasło, które im przyświeca. Jeśli chce się osiągnąć ten ideał, trzeba jak Achilleas, zrezygnować z długiego i pozbawionego chwały życia, a wybrać życie krótkie, ale sławne.Bogowie podobni są do ludzi, ale i ludzie niekiedy stają się równi bogom. "Boscy" są Diomedes i Ajas, Agamemnon - z oczu i głowy niby ciskający pioruny Dzeus, z piersi przypomina Posejdona.Wszystko jest idealne: bohaterowie są silniejsi niż "teraźniejsi ludzie", nawet konie są "pięknowłose", na dworach i w namiotach panuje dostatek, a przy obozowej biesiadzie nie brakuje nigdy mięsiwa, chleba i wina.CUDOWNOŚĆ: przyczyny wszelkiego rodzaju zjawisk tkwią w świecie nadprzyrodzonym (ingerencja bóstwa we wszystkie przejawy życia), liczne wątki nadnaturalne - bohaterowie swobodnie przekraczają granicę między światem realnym a sferą działań nieziemskich. W "Iliadę" i "Odyseję" wpleciono wiele wątków baśniowych, które mają swoje analogie w folklorze świata. Wśród nich są: walki bohaterów z dzikimi zwierzętami, cudowne odmłodzenie, niezwykłe urodziny, przemiany ludzi w zwierzęta lub w drzewa. Nie zabrakło urozmaiconych licznymi przygodami wędrówek po świecie.W CZASACH NOWOŻYTNYCH...Technika opowiadania, paralelizm akcji, mitologiczna i cudowna motywacja postępowania ludzi, styl i język porównań, epizodyczna kompozycja, realizm i drobiazgowość opisów -
Wszystko to stało się częścią składową literatury nowożytnej.W piśmiennictwie polskim dwie epoki najchętniej sięgały do antyku i Homera:1. "Boska komedia" Dantego;2. "O królu Arturze i rycerzach okrągłego stołu" - epopeja angielska;3. "złoty wiek" z Kochanowskim ("Odprawa posłów greckich") i Szymonowicem4. romantyzm ( "Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza).5. Natchnienia hellenistycznego dopatrzeć się można i u Norwida6. u bliskiego naszym czasom Wyspiańskiego ("Powrót Odysa" i "Achilleis").7. Wyraźną replikę "Iliady", ulubionej lektury Sienkiewicza, jest "Ogniem i mieczem", zwłaszcza w partiach opowiadających o obronie Zbaraża.8. epopeja chłopska - "Chłopi" S. Reymont (natura zamiast bogów, obyczaje, tradycje, sc. batalistyczna - walka o las; ale narrator - modernista+wiejski gaduła)
Więcej streszczeń na temat Cechy eposu na podstawie "Iliady" i "Odysei" cz.2