Jest on gwałtowny, uczuciowy, ma poczucie własnej indywidualności, wyobcowany, samotny (np. Werter). Często też jest poetą
(np. hrabia Henryk z "Nie - Boskiej komedii"). Wiecznie zbuntowany wobec świata i reguł nim rządzących, rozczarowany ideałami. Nie ma możliwości zrealizować swoich ideałów, marzeń. Zazwyczaj nieszczęśliwie zakochany. W większości przypadków
popełnia samobójstwo lub ginie.Pisarze wzorowali swoje utwory na twórczości Wiliama Szekspira (tam też nieszczęśliwi bohaterowie - Romeo i Julia, Hamlet, Makbet .. ; przypomnienie: Szekspir był twórcą renesansowym) i preromantyków (Goethe i Schiller; patrz dalej).Werteryzm:- postawa naśladująca postawę Wertera z "Cierpień młodego Wertera" Goethego. Typ werterowski to człowiek pełen emocji, wręcz nadwrażliwy, odczuwający ból świata (przyjmowanie na siebie i odczuwanie cierpień całej ludzkości, rozgoryczenie i zwątpienie w dawne wartości)i nieszczęśliwie zakochany. Ukojenie znajduje w bliskości natury, niemniej rozczarowanie światem, jego bezdusznością prowadzi go do samobójstwa.Byronizm:- postawa na wzór Byrona oraz jego bohaterów: typ człowieka dumnie odwróconego od świata, samotnego, niepospolitego, lecz nie rozumianego przez tłumy.Podobieństwo losów romantycznego twórcy i romantycznego bohatera.* "Kordian" Słowackiego - na początku Kordian wspomina przyjaciela, który popełnił samobójstwo (wspomnienie ze szkoły - przyjaciel Słowackiego zabił się)* "Dziady" Micka - Doktor to ojczym Słowackiego, Becu* często twórcy opisywali swoje losy w utworach, przeżycia, stany emocjonalne, miłości, rozstrzygali też spory (np. Mickiewicz - Słowacki)* Mickiewicz- nieszczęśliwa miłość do Maryli Wereszczakówny- Maryla była jedyną wielką miłością poety, darzył ją typowym uczuciem romantycznym. Jej imię pojawia się w "Balladach i romansach" i w IV części "Dziadów", którą, jak twierdzą niektórzy historycy literatury, napisał pod wpływem nieszczęśliwego uczucia do Maryli.- lata 1829-1830: okres romantycznych podróży (Berlin, Drezno, Praga, Karlsbad, Weimar, Rzym, Wenecja, Genewa)- przyłączenie się do powstania listopadowego* J. Słowacki- miłość romantyczna do Ludwiki Śniadeckiej- lata 1836-1837: romantyczna podróż* Z. Krasiński- podróże po Europie- skłócony z ojcem, tragicznie rozdarty między nakazem posłuszeństwa wobec niego, a własnymi przekonaniami- ślub z Ewą Branicką, jednak prawdziwa miłość to Delfina Potocka, z którą przez większość życia utrzymywał kontakt* J. W. Goethe- w miasteczku Wetzlar spotkał wielką miłość Charlottę de Buff (pomysł na "Cierpienia młodego Wertera")* G. G. Byron- odbył romantyczną podróż na wschód (Grecja, Turcja, Albania)Samobójcy:1.) preromantyczni:- Werter "Cierpienia młodego Wertera" - pozornie popełnia samobójstwo (pistolet) z miłości do Lotty, a tak naprawdę miłość ta utrzymuje go przy życiu; mogła to być reakcja na trudności, niemożność odnalezienia się w świecie i ucieczka do sfery duchowej. Może też to być skutek wyalienowania, samotności ( ma tylko jednego przyjaciela = Wilhelm). Nie może też zaakceptować podziału klasowego. To wszystko spowodowało, że poczuł iż jego życie jest niepotrzebne. Miłość do Lotty odwlekała moment samobójstwa, w momencie, gdy okazało się iż jest ona nierealna Werter poczuł, że stracił coś co go trzyma na tym świecie.2.) romantyczni:- Gustaw "Dziady" (cz. IV) - samobójstwo z miłości (sztylet)- Konrad Wallenrod Mickiewicza - rezygnuje z miłości (Aldona) i honoru dla dobra Ojczyzny, staje ponad własnymi odczuciami. Chce "wywlec" Zakon na wojnę, która ma go wyniszczyć. Gdy przychodzą po niego - popełnia samobójstwo. Mógł czekać na śmierć lub uciekać (ale zdaje sobie sprawę, że nie ma możliwości powrotu do poprzedniego życia). Lęk, chciał umrzeć godnie, honorowo - nie chciał zostać ukarany, ponieważ uważa, że nie zrobił nic złego.- Hrabia Henryk "Nie - Boska komedia" - rzuca się w przepaść, nie chce się przyłączyć do rewolucji, nie uznaje racji Pankracego; wie co będzie po wybuchu rewolucji, wie jak się to skończy; Dojrzewanie duchowe bohatera i wybór drogi życiowej:.PUNKT WYJŚCIA - miłość, młodość, poezja, werteryzm.I ETAP (prywatny) - nieszczęśliwy kochanekPRZEŁOM - metamorfoza, niejasne samobójstwo, dla sprawy podejmuje się nieetycznego czynuII ETAP (publiczny) - bojownik o wielką sprawę (Ojczyzna, wolność ...)FINAŁ - otwarta przyszłość lub śmierć Wyjątki:1) Kordian - pomiędzy samobójstwem a przeistoczeniem się w spiskowca przechodzi etap wędrówki po Europie - poznawanie i ocenianie świata i jego wartości; przełom wewn. - Mont Blanc2) Hrabia Henryk - w I etapie szczęśliwie kończy miłość - ślub, rodzina i dziecko są nietypowe. Walczy o sprawę swojej klasy, nie kraju i w końcu popełnia samobójstwo3) Jacek Soplica - działa w realnej sferze jako emisariusz, nie próbuje samobójstwa, czyn nieetyczny (= zabójstwo Stolnika) popełnia w prywatnej sprawie. Żeni się, następuje też jego rehabilitacja, a biografię zamyka śmierć4) Werter, Giaur + inni zagraniczni