MLODA POLSKA1. Zagadnienia ogólneGeneza nazwy:Epoka nie
OD razu została nazwana Młodą Polską. Proponowano wiele nazw:* modernizm - termin proponował Kazimierz Wyka (od franc. modern - nowoczesny ) - został jednak odrzucony za ogólnikowość (okres ten nawiązywał przecież również do tradycji). Modernizmem nazywane jest pierwsze 10 lat, gdy ściągano z Francji różne ciekawostki.* neoromantyzm - Julian Krzyżanowski - związek z dziedzictwem romantyzmu. Zawęża jednak termin tematykę do jednego nurtu (inne
epoki np. antyk też były źródłem).*
symbolizm i
impresjonizm - nazwy prądów literackich i prądów w sztuce. Są prądam określającymi epokę Młodej Polski dosyć dobrze, nie da się jednak wybrać jednej z nich - są one równorzędne.* dekadentyzm (ludzie końca wieku - kryzys wartości i zmierzchu kultury) oraz fiendesieclizm (epoka schyłkowa - od franc. fiendsiecl - koniec wieku) również zostały odrzucone, gdyż każda z nich charakteryzowała tylko jeden element.W 1898 roku w czasopiśmie "Życie" wydawanym w Krakowie Artur Górski ogłosił cykl artykułów pod tym tytułem - o problemach ludzi tworzących nową epokę. W innych krajach nazwa była analogiczna np. Młode Niemcy, Młoda Francja, Młoda Skandynawia. Zapanowała moda, by ideologię młodego pokolenia, które dokonało przewartościowania zastanych wartości nazwać Młodą Europą.Chronologia, periodyzacja:a) tendencje artystowskie, tematyka uniwersalna : 1891(90) - początek epoki - debiut Kazimierza Tetmajera i napływ do Polski
literatury europejskiej 1900 - początek zmianb) sztuka zaangażowana - związana z tematyką narodową: 1905 - rewolucja w Rosji 1918 - koniec epoki - koniec I wojny światowej i odzyskanie przez Polskę niepodległościPoglądy filozoficzne:Friedriech Nietzche - filozofia buntu przeciw przeciętności i słabości człowieka. Nietsche głosi "wolę mocy" oraz kult nadczłowieka - silnej jednostki, pełnej energii, uprawnionej do władzy nad reszta słabych. Może on działać "poza dobrem i złem", odrzucić prawa, normy i wartości.Henri Bergson - prawdziwe poznanie dzięki intuicji (intuicjonizm). Świat nieustannie rozwija się. Rozwój jest samorzutny i twórczy (a jago możliwości nieograniczone) - wypływa z wewnętrznej siły istot. Rzeczywistość jest nieustannym, nieograniczonym ruchem - można badać ją tylko przez intuicję i instynkt. Powrót do metafizyki i irracjonalizmu.Artur Schopenhauer - filozofia pesymistyczna (zgodna z duchem epoki).Życie jest pasmem cierpień, dąży do katastrofy, tymczasem człowiek marzy o szczęściu i spotyka go rozczarowanie. Istota ludzkiej egzystencji to popęd - bezcelowy i niezaspokojony. Ukojenie dają tylko: sztuka, natura, nirwana (niebyt) - motyw filozofii buddyjskiejPrądy artystyczne i ich cechy:Symbolizm - operował symbolem, czyli motywem, który oprócz własnego, posiada jeszcze znaczenie przenośne. Niektóre symbole (np. albatros) urosły do rangi alegorii (stałego, zawsze tak samo odczytywanego symbolu).Impresjonizm - kierunek w sztuce, który wziął swą nazwę od słynnego płótna Monet "Impression Soleil levant". Za cel stawiał sobie: uchwycić mgnienie, wrażenie danej chwili, ulotność światła.Naturalizm - kierunek w literaturze, zapoczątkowany przez Emila Zolę i Guy de Maupassanta. Proza ma obnażać zło i fałsz świata. Nie unika biologizmu i fizjologicznych aspektów istnienia. Swojego bohatera bada, obserwuje, poddaje eksperymentom - jak nauka przyrodnicza.Secesja - styl w architekturze, stroju,
sztuce użytkowej, zdobnictwie, malarstwie. naturalizm -> symbolizm i impresjonizm -> ekspresjonizm 1891 -> 1918Typowe gatunki literackie:- powieść młodopolska- dramat naturalistyczny- dramat symboliczny- dramat ekspresjonistycznyPoglądy Artura Górskiego ("Młoda Polska"):Pisał on, iż literatura powinna wrócić do ideałów etycznych zawartych w twórczości polskich romantyków. Według niego sięgając do dorobku romantyzmu i przypominając o wielkości tej literatury, można dokonać duchowego odrodzenia narodu polskiego. Autor oskarża "starych" o zdeprawowanie młodego pokolenia, chowanego w atmosferze ugodowości wobec zaborcy i służalczego lojalizmu. Górski był ponadto wyrazicielem kultu sztuki i artysty, odrzucenia utylitaryzmu tendencyjności literatury. NaturalizmKierunek literacki ukształtowany we Francji w 2. Połowie XIX wieku. Jego twórcą był Emil Zola. Naturalizm posługiwał się językiem potocznym, poszerzył zakres poruszanej tematyki o problemy i środowiska, o których do tej pory nie pisano. Według tego modelu powieści literatura ma z obiektywizmem i dociekliwością uczonego przyrodnika, posługującego się metodą eksperymentu badawczego analizować życie współczesne i jego wytwór tj. człowieka, uwarunkowanego biologicznie i społecznie. Pisarz ma badać zjawiska społeczne i naturę
człowieka metodą gromadzenia obserwacji pozwalających na ujawnienie prawidłowości i praw rządzących życiem ludzkim, odnotowywać motywacje biologiczne i powstrzymywać się od moralnej oceny jednostek i zjawisk. Innymi słowy pisarz powieści naturalistycznej musi być bezstronny i musi umieć powstrzymać się od komentarza.
Więcej streszczeń na temat MLODA POLSKA - zagadnienia ogólne