BOLESŁAW LEŚMIAN
„Dusiołek”
– ballada, neologizmy (dusiołek, bajdała, półbabek)
Cechy
poezji:
witalność, ludowość, balladowość, czerpanie tematyki z ludu i przyrody,
świat nierzeczywisty.
„W
malinowym chruśniaku” – miłość wtapia się w naturę, mamy do czynienia z czasem
pozahistorycz-
nym
(czas wyśniony), jest to lato; wiersz jest narracyjny (opowiada o czymś),
bohaterami sa podmiot liryczny i dziewczyna, są oni zatopieni w przyrodzie,
jest opisywane pierwsze miłosne zbliżenie i kontakt z przyrodą. Leśmian
uchwytuje momentalność tego świata. Jest
to świat zmysłowy, nierzeczywisty, nierealny.
„Granica” – Zofia Nałkowska
Znaczenia
słowa „granica”:
1)Granica
między dwoma warstwami społecznymi, oddzielająca ludzi biednych od bogatych
(sufity i podłogi kamienicy Kolichowskiej)
2)Granica
moralna – której przekroczenie owocuje nieszczęściem innych ludzi. (Romans
Zenona spowodował rozpacz Justyny i Elżbiety, a ostatecznie tragedię całej
trójki).
3)Granica
wytrzymałości psychicznej – przekraczana przy przyjęciu na siebie zbyt
wielkiego obciążenia. (Justyna po utracie dziecka popada w obłęd, natomiast
Zenon, pod wpływem nacisku osób, od których zależy jego kariera, zatraca swą
osobowość).
4)Granica
filozoficzna – uniemożliwia poznanie całej prawdy; oddziela np. oceny Zenona
przez różnych ludzi; granica między intencjami a wynikami pracy; granica między
schematem a indywidualnością człowieka
POSTAWA
MORALNA ZENONA ZIĘBIEWICZA:
1)pozytywy:
chce dobra dla wszystkich
2)negatywy:
zdradza żonę, upadek jego moralności, nalega na aborcję, nadal spotyka się z
kochanką.
KOMPOZYCJA I
NARRACJA W „GRANICY”:
Głównym
zamysłem kompozycyjnym jest kompozycja klamrowa (to samo wydarzenie na początku
i końcu, umieszczenie końca powieści na początku). Powieść jest analizą
postępowania bohaterów. Mamy do czynienia z inwersją czasową. Jest to także
kompozycja rozkwitania (losy każdego bohatera poprzedzone przedakcją)
Powieść ma na celu zgłębienie człowieka, jego
psychiki (powieść psychologiczna).
Narrator obiektywny, wszechwiedzący (powieść
realistyczna). W powieści dominuje mowa narratora (mowa zależna).
Język autorki jest zintelektualizowany, dba
ona o szczegóły, drobiazgowość opisów. Język powieści cechuje sentencjonalność
– zawarte są „złote myśli” w tekście (myśli przewodnie). Bohaterowie wyrabiają
jakieś ogólne prawdy o życiu.
„Ferdydurke” W. Gombrowicza jako powieśc
awangardowa.
a-powieść
realistyczna 3-cio osobowa
b-powieść
awangardowa
1)Narracja
a)3-cio
osobowa, narrator wszechwiedzący, anonimowy, powieść jednorodna
b)-I-wszo
osobowa narracja bohatera – Józia
-I-wszo
osobowa narracja autora
-III-cio
osobowa narracja w dwóch rozdziałach
2)Świat
przedstawiony
a)fikcja
literacka naśladująca świat realny
b)nierealny,
zaskakujący, nierzeczywisty, udziwniony
3)Bohaterowie
a)tkwią
w rzeczywistości, normalni, zwyczajni ludzie
b)przedstawieni
w konwencji behawiorystycznej, przedstawione tylko reakcje zewnętrzne, bez
analizy psychologicznej
4)Fabuła
a)ułożona
logicznie, związek przyczynowo-skutkowy
b)udziwniona,
zaskakująca, pojawiają się epizody, które nie mają związku z tokiem powieści.
Sytuacje niepewne, dwuznaczne, brak powiązań Przyczynowo skutkowych
5)Język
i styl
a)naśladuje
rzeczywistość, jest odbiciem języka istniejącego w świeci realnym
b)język
pełen innowacji, sprawia wrażenie zabawy słownej
6)Kompozycja
a)zamknięta,
zwarta
b)z
jednej strony jest zamknięta, z drugiej jest rozbita rozdziałami O Filidorze i
O Filibercie, czyli nie związanymi z akcją
FORMA-niebezpieczny rodzaj zniewolenia
człowieka
Upupić
– udziecinnić
Pupa
– dziecięcość, infantylność, naiwność, niewinność
Gęba
– brutalność, prostactwo, siła fizyczna
Łydka
– nowoczesność, postęp, „wyluzowanie”
Jeśli
łamiemy jedną formę, to popadamy w drugą formę.
Sposób
pisania tej powieści jest pewnym złamaniem formy (powieść awangardowa). Wolność
człowieka jest ograniczona przez formę, ale wnioski Gombrowicza są pesymistyczne tzn. Nie można
się uwolnić od form, gdyż złamanie jednej formy powoduje przyjęcie drugiej.
GROTESKA
Groteska
– wyolbrzymienie pewnych cech.
Groteska
– nauczyciele wymuszają na uczniach odpowiedzi.
1)Alogiczność
– brak logiki w ciągu wydarzeń.
2)łączy
w sobie różne przeciwstawne elementy np. komizm i tragizm
3)gra
wyobraźni
4)wyraża
zakłócony porządek świata
5)skłonność
do okropności, brzydoty, deformacji, karykatury, pokazywanej komicznie
6)zasadą
rzeczywistości groteskowej jest nonsens, paradoks
7)groteska
drwi, błaznuje, szydzi
8)Celem
groteski jest podkreślenie dysharmonii człowieka i świata i uświadomienie
nieładu i zamętu
9)Z
groteską łączą się takie pojęcia jak parodia, komizm, satyra, karykatura, lecz
jest wzbogacona o element tragizmu
10)Lekceważenie
wszelkich norm (estetycznych, społecznych, religijnych)
11)bunt
przeciwko zdrowemu rozsądkowi
12)element
zaskoczenia.
Groteska
jest jedną z kategorii estetycznych