Leonardo da Vinci (urodzony 15 kwietnia 1452 w Vinci w Toskanii, zmarł
2 maja 1519 w Amboise we Francji) - wszechstronnie
uzdolniony Włoch:
malarz, rzeźbiarz, architekt, konstruktor maszyn, filozof. Uważany
wręcz za modelowy przykład tzw. człowieka renesansu.
Mona LisaŻycie Leonarda da Vinci opisał Giorgio Vasari w swoim dziele o
historii sztuki Żywotach najsławniejszych malarzy, rzeźbiarzy i
architektów.
Leonardo da Vinci był nieślubnym dzieckiem. Jego ojcem był Ser Piero da
Vinci, a matką wiejska dziewczyna Caterina. Wychowywał się przy swoim
ojcu we Florencji. Od wczesnych lat dziecięcych ujawnił się jego talent
artystyczny, dlatego został oddany na naukę do malarza, rzeźbiarza i
złotnika Andrea del Verrocchio.
W wieku 20 lat Leonardo stworzył swoje pierwsze obrazy: Chrzest
Chrystusa (1473-1475) namalował go razem ze swoim nauczycielem,
Verrocchio, Zwiastowanie, Pokłon Trzech Króli, Św. Hieronim (dwa
ostatnie nie ukończone). Potem uzyskał status niezależnego
artysty-malarza. Leonardo stał się znany i książęta włoscy zaczęli
zabiegać o to by dla nich malował. W okresie rozkwitu olejnego
malarstwa realistycznego stał się jego najwybitniejszym
przedstawicielem. Pierwszą z datowanych prac był rysunek toskańskiego
pejzażu z 1473
roku, a najwybitniejszą z tego
okresu była zamówiona,
choć ostatecznie nie ukończona "Adoracja magów" (1481).
Poza tym z tego okresu pochodzi duża ilość rysunków technicznych
przedstawiających najróżniejsze mechanizmy, najczęściej wojenne. Swoimi
projektami technicznymi, które (jak się okazało) można realizować,
znacznie wyprzedził swą epokę. Niektóre z zaprojektowanych przez niego
maszyn działają, a na wymyślonym (i narysowanym) przezeń spadochronie
wykonano udany (i bezpiecznie zakończony) skok z balonu.
Kolejny okres - tzw. mediolański rozpoczął się wraz z pracą na dworze
Sforzów, dla Lodovico Sforzy. Początkowo da Vinci koncentrował się na
posągu konnym z brązu, kopułach pałacu. Powstał wtedy znany portret
Cecylii Gallerami Damy z łasiczką, obraz Madonna w grocie oraz
inaugurujące epokę rozwiniętego renesansu malowidło ścienne Ostatnia
Wieczerza w refektarzu klasztoru przy kościele Santa Maria della Grazie
(1495-1498).
Po upadku Sforzy Leonardo da Vinci udał się do Mantui, potem był przez
pewien czas w Wenecji, by w kwietniu 1500 roku na dłużej przybyć do
Florencji. Tam zaczął pracować dla Cesarego Borgii, księcia Romanii
jako jego architekt i inżynier wojskowy. Z tego okresu pochodzi obraz
Mona Lisa (1503). W roku 1506 przeniósł się do Mediolanu, gdzie poznał
Francesco Melziego, który był jego kompanem do końca życia, a także
spadkobiercą.
W latach 1513-1516 mieszkał w Rzymie, gdzie w tym czasie działali tacy
artyści, jak Michał Anioł czy Rafael Santi. Od roku 1516 zaczął
pracować dla króla Francji Franciszka I. Zamieszkał w posiadłości Clos
Lucé, w pobliżu królewskiej rezydencji w zamku Amboise, a król obdarzył
go sowitym wynagrodzeniem. Zmarł w roku 1519 i został pochowany w
Kaplicy św. Huberta, w zamku Amboise.
Twórczość malarska Leonardo da Vinci:
* Mona Lisa
* Ostatnia Wieczerza
* Madonna ze Skał
* Dama z łasiczką
* Św. Anna Samotrzeci
* Madonna Beneois
Wkład w rozwój techniki: Stworzył kilka projektów wynalazków:
* model spadochronu
* skrzydło
* aparat do nurkowania
* maszyna tkacka
* maszyny latające
* płetwy
* łódź podwodna
* soczewki kontaktowe
* specjalna wyrzutnia (katapulta)
* łożysko
* podnośnik do kolumn