Akcja dramatu Tadeusza Różewicza skupia sie wokół postaci głównego bohatera. Sam autor tak go nazwał i na dodatek słowo Bohater
umieścił w cudzysłowie. Jest to bohater bez określonego wieku, zajęcia czy wyglądu. Nie ma imienia, autro i Starcy nazywają go Bohaterem, inne postacie używają różnych imion: Wiktor, Wacław, Staś, Władziu, Kazio, Dziadek, Jurek, Zbych i inne. Raz ma 40, raz 38 lat. Rodzice traktują go jak 7-letnie dziecko. Nauczyciel jak maturzystę. Róenież niestały jest jego zawód - jest dyrektorem operetki, za chwilę dyrektorem instytutu. Nie posiada cech indywidualnych, wygląd ma przecietny, nijaki, niczym sie nie wyróżnia. Autor podkreśla, że Bohater nie ma własnego, nawet indywidualnego języka, jest anonimem, upostaciowaniem zbiorowości, jednym z wielu. Bohater "Kartoteki" jest Każdym, jak w średniowiecznym moralitecie, a jego los jest jakby ekranem, na którym oglądamy losy pokolenia. Będąc anonimem, czyli bezimiennym nikim, jest jednocześnie każdym, reprezentantem wszytskich. Wiele zdarzeń z jego zycia to sytuacje typowe, jak np.
wspomnienia dzieciecych grzeszków, które wypominaja mu rodzice i do których sam sie
przyznaje. Jest to wyjadanie cukru z cukiernicy, zjedzenie kiełbasy w Wielki Piątek. Bohater, podniecony przeprowadzoną samokrytyką, przyznaje się też do podtruwania babci przez 10 lat strychniną w biszkoptach i do planowania zgładzenia tatusia.
W "Kartotece groteskowo jest tez przedstawiony egzamin maturalny. Nauczyciel oznajmia Bohaterowi, że jest spóźniony o 20 lat i musi koniecznie zdać mature. Scena ta sugeuje nam, że egzamin z dojrzałości zdajemy całe życie. Bohater ku radości nauczyciela sypie datami i nieistotnymi szczegółami, po czym zostaje uznany za świetnie przygotowanego do życia. Jednocześnie dowiadujemy się, że ten sam maturzysta nie czyta nic inego poza poradami w gazetach, nie umie streścić artykułu i w ogóle jest prymitywny i powierzchowny.
Ta scena to w groteskowym skrócie przedstawiona niewydolność systemu edukacyjnego, który ne nadąża za szybko zmieniającą sie rzeczywistością i faktycznie nie jest zdolny przygotować do życia. Stereotypowe i powierzchowne są też stosunki bohatera z kobietami. Właściwie żyje sam, jeśli nie liczyć sporadycznych kontaktów np. z sekretarką. Pojawiają się też w jego wspomnieniach kobiety z przeszłości. Bohater jest pusty, wyjałowiony uczuciowo, bierny i zniechęcony.
Są jednak sytuacje które poruszją Bohatera. Takim zdarzeniem jest wizyta wujka, wracającego z pielgrzymki. Bohater wysłuchuje jego opowiadań, sam snuje swoje opowiadania także. Scena ta ukazuje pewne wżne cechy kontaktów współczesnego człowieka z otaczającym go światem. Najwięcej niezatartych wspomnień, urazów dręczących świadomość Bohatera jest zwiażana z wojną. NAlezy on bowim do pokolenia 1920r zwanego pokoleniem Kolumbów..
Bohater prezentuje rozbita osobowość człowieka współczesnego, w której dominują wspomnienia wojenne i poczucie winy, paraliżujące działanie i chęć do zycia. Jest to człwoek rozczarowany, pozbawiony złudzeń i marzeń. Jest samotny, rezygnuje z jakiejkolwiek aktywności.