WIERZENIA:
Wg wierzeń greckich na początku świata panował Chaos. Z niego wyłoniła się Gaja (ziemia) i Uranos
(niebo). Ze związku Gai i Uranosa narodzili się tytani. Jeden z nich – Kronos – usunął z tronu ojca i przejął władzę. Sam jednak został obalony przez własnego syna – Zeusa. Zeus razem z rodzeństwem dał początek pozostałym bogom. Grecy uważali go również za ojca bogów i ludzi. Był władca nieba i burzy, stał także na straży praw świata. Brat Zeusa – Posejdon – był bogiem morza, a Hades – świata podziemnego. Grecy czcili wielu bogów, każda dziedzina życia miała swoje bóstwo opiekuńcze. Przeciętny obywatel nie był jednak w stanie zapamiętać ich wszystkich. W całej Grecji byli znani bogowie olimpijscy, nazywani tak, gdyż za ich siedzibę uważana była góra Olimp. Zaliczano do nich m.in. Zeusa, Posejdona, Herę, Atenę, Apolla, Hefajstosa, Hermesa, afrodytę, Hadesa. Bardzo wiele zawdzięcza religia grecka Homerowi, który w swoich dziełach zatytułowanych „Iliada” i „Odyseja” opisał wygląd najważniejszych bogów. Grecy wyobrażali ich sobie jako ludzi. Byli jednak nieśmiertelni, prowadzili życie wolne od trosk i cierpień. Obdarzeni ludzkimi cechami potrafili być dobrzy, czuli, opiekuńczy, ale i zawistni, złośliwi, zazdrośni. Grecy wierzyli, że po śmierci człowieka jego dusza udaje się do królestwa zmarłych – podziemnej krainy, w której rządzi Hades. Droga do niej wiodła przez rzekę Styks. Zmarłym wkładano w usta lub w dłoń pieniążek – jednego obola (grecką monetę). Sądzono, że przewoźnik Charon pobiera opłatę za przewóz przez Styks.Wyobrażenia Greków o bogach zostały nazwane mitami. Opowiadali je wędrowni pieśniarze. Mówiły one o przygodach bogów i ich związkach z ludźmi. Grecy sądzili, że pomiędzy światem bogów i ludzi istnieje świat herosów. Byli to potomkowie bogów (zwykle Zeusa) i śmiertelnych kobiet. Dzięki pomocy swojego boskiego ojca dokonali bohaterskich czynów, przekraczających możliwości ludzi.Najsłynniejsze mity znane są także współcześnie, np. opowieść o mającym nadludzką siłę heraklesie, który uwalniał ludzi od dzikich zwierząt i potworów. Słynnym herosem był również Prometeusz, uważany za dobroczyńcę ludzi, których nauczył wielu pożytecznych umiejętności i dla nich wykradł z Olimpu ogień. Rozwścieczony tym Zeus zemścił się na ludziach, zsyłając im na ziemię Pandorę – kobietę piękną, ale niezbyt mądrą. Mimo zakazu otworzyła ofiarowane jej przez boga gliniane naczynie (puszkę Pandory), z którego wysypały się nieszczęścia, zło i choroby. Religia grecka nie miała ani twórcy, ani świętych ksiąg. Nie istniały także ustalone formuły modlitewne. Grecy wierzyli, że bogowie mają wpływ na ludzkie losy. Zabiegano więc o ich przychylność wznosząc świątynie, odmawiając modlitwy i składając ofiary. Obrzędy te miały na ogół charakter wspólnych, wesołych zabaw. Które odbywały się poza murami świątyń, uważanych za mieszkania bogów. Grecy modlili się z rękami uniesionymi w górę. Ofiarę dla bogów stanowiło zwykle spalenie części jedzenia przygotowanego na ucztę. W święta urządzano uroczyste procesje. Ważnym elementem kultu były tańce, zawody sportowe, konkursy poetycki i muzyczne. Z tej tradycji narodziły się igrzyska sportowe oraz teatr.
W Grecji nie istniał odrębny stan kapłański. Obrzędy religijne odprawiali specjalni urzędnicy, wybierani przez obywateli, a w każdej rodzinie obrzędy sprawował ojciec. Ogromną rolę w Grecji odgrywali wróżbici. Zwykle skupiali się oni przy świątyniach. Najważniejsza wyrocznia grecka mieściła się w Delfach, przy świątyni Apollina. Wywierała ona duży wpływ na politykę państw greckich. Przepowiadano w niej losy nie tylko pojedynczych osób, ale nawet państw. Słowa wypowiedziano przez kapłankę interpretowało odpowiednie kolegium i przekazywało zainteresowanym osobom.
IGRZYSKA: Zamiłowanie Greków do rywalizacji i sportu znalazło najpełniejszy wyraz w igrzyskach. Najważniejsze z nich organizowano ku czci Zeusa w Olimpii. Odbywały się one co cztery lata. Mogli w nich brać udział tylko mężczyźni, którzy byli Hellenami. Kobiety zamężne nie mogły, pod karą śmierci, zasiadać nawet na widowni. Aby umożliwić wszystkim spokojne przybycie na miejsce
zawodów, ogłaszano pokój. Wszelkie działania wojenne były zabronione. Przed rozpoczęciem zawodów uczestnicy gromadzili się pod posągiem Zeusa (zaliczanym do siedmiu cudów świata) i składali przysięgę, że będą przestrzegać regulaminu. Następnie składano bogom ofiary. Początkowo jedyną dyscypliną były biegi, później wprowadzono pięciobój. W jego skład wchodziły: biegi, zapasy, skok w dal, rzut dyskiem i rzut oszczepem. Z czasem w programie igrzysk pojawił się boks, zapasy, jako oddzielna dyscyplina, oraz wyścigi zaprzężonych w dwa lub cztery konie wozów. Sędziów wybierano przez losowanie. Po zakończeniu zawodów ogłaszano nazwiska zwycięzców i nazwy ich miejscowości. Chociaż jedyną nagrodę stanowiły wieńce z gałązek drzewa laurowego (wawrzynu), zwycięzcy zyskiwali wielką sławę, która w całej Grecji przynosiła im ogromne zaszczyty. W swoich rodzinnych miejscach otrzymywali honorowe miejsca w teatrze i do końca życia byli zwolnieni z płacenia podatków.Igrzyska miały duże znaczenie dla Greków, np. przypominały im o wspólnym pochodzeniu, stanowiły odniesienie, wg którego liczono w Grecji lata. Pierwsze odnotowane igrzyska odbyły się w 776 r. p.n.e. Potem organizowano je przez wiele stuleci. W 394 r. n.e. zostały zabronione, gdyż wyznawcy religii chrześcijańskiej uznali, że są obyczajem pogańskim. Dopiero pod koniec XIX w. narodził się pomysł, aby wznowić igrzyska na wzór starożytnych. Udało się go zrealizować w 1896r. Pierwsze igrzyska ery nowożytnej odbyły się w stolicy Grecji – Atenach.