Na wesele Rydla, poety, z Jadwigą, chłopką, przybyli goście zarówno z
miasta Krakowa, jak i mieszkańcy wsi Bronowice.
Owa uroczystość stała
się zatem znakomitą szansą zaobserwowania wzajemnych relacji pomiędzy
inteligencją i chłopami. Wyspiański, jako jej uczestnik, dokonał w
swoim dramacie zapisu i jednocześnie oceny społeczeństwa polskiego.
Dotychczas małżeństwo inteligenta i chłopki zostałyby uznane za
mezalians społeczny. Jednak w Młodej Polsce jednak pogląd ten zmienił
się na skutek mody zwanej chłopomanią. Wiejskie dziewczyny
przyjeżdżające do miasta były muzami dla malarzy. Artyści z kolei
osiedlali się na wsi w poszukiwaniu spokoju i natchnienia. Jednak owo
zafascynowanie ludowością, prostotą, naturalnością, tradycją ludową
było zwykle pozorne i „na pokaz”. Była to po prostu moda. Przykładem
jest tu Pan Młody, u którego owa fascynacja przybiera rozmiary
karykaturalne . Chodzi on bowiem boso, a „pod spód więcej nic nie
wdziewa”, chcąc się nieudolnie dopasować do społeczeństwa wiejskiego.
Oceny relacji między inteligencją i chłopami można dokonać na podstawie
rozmowy Czepca z Dziennikarzem o polityce. Czepiec wspomina bohaterstwo
i waleczność chłopów w Powstaniu Kościuszkowskim. Wskazuje na siłę i
zapał chłopów do walki, sygnalizuje ich zainteresowanie sprawami
politycznymi. Dziennikarz jednak lekceważy tę wypowiedź. Chciałby
bowiem, aby wieś pozostała spokojna, zaciszna, sielankowa, a wszystko
to z obawy przed radykalnymi wystąpieniami chłopstwa.
W rozmowie Radczyni z Kliminą odżywa pamięć o Rzezi Galicyjskiej z 1846
roku.
Inteligencja obawia się, że zaangażowanie chłopów ponownie obróci
się przeciwko niej. Widać jasno, że te dwie warstwy społeczne nigdy nie
dojdą do porozumienia w istotnych sprawach dotyczących całego narodu.
Ponadto Radczyni wypytuje Kliminę o siewy w lecie, wykazując kompletny
brak orientacji w realiach życia wiejskiego. Ponownie chłopomania
okazała się być tylko pozerstwem.
Natomiast w rozmowie Poety z Gospodarzem następuje odwołanie do innego
ważnego wydarzenia historycznego: Powstania Listopadowego. Przywołana
postać rycerza z obrazu „Rycerz u studni” symbolizuje niemoc i
bezsilność inteligencji. Powstanie to powiem nie było zrywem całego
narodu, lecz tylko jednostek inteligenckich, które okazały się być
bezradne. Gospodarz zachwala polską wieś, porównuje chłopa do Piasta
Kołodzieja, symbolu patriotyzmu, waleczności i bogobojności. Marzy o
tym, aby inteligencja połączyła siły z chłopami, aby razem walczyć o
niepodległość Polski, dostrzega jednak swoją bezsilność.
Relacje pomiędzy inteligencją i chłopstwem Radczyni idealnie kwituje
stwierdzeniem „Wyście sobie, a my sobie, każdy sobie rzepkę skrobie.
Oznacza to, że w społeczeństwie brak jedności oraz zrozumienia
wzajemnych potrzeb.