Mimo napomnień siostry – postanawia pochować zmarłego brata. Bohaterka
Sofoklesa gorzko zapłaci za swoje nieposłuszeństwo.
Antygona zostaje
skazana na śmierć głodową. Zamknięta w skalnej grocie, odbiera sobie
życie. Antygona przegrywa, ponieważ w konflikcie człowieka i państwa w
ujęciu antycznym nie ma zwycięzcy; sytuacja krytyczna wynika z tego, że
racje obu stron są mniej więcej równoważne.
Średniowiecze to niezbyt „buntownicza” epoka, jednak omawiany przeze
mnie motyw jest widoczny w „Rozmowie mistrza Polikarpa ze śmiercią”.
Ukazany jest tu bunt
przeciwko śmierci.
Renesans to epoka humanizmu. Można żartobliwie stwierdzić, że humanista
nie ma się przeciwko czemu buntować. Świat to dla niego harmonia,
struktura, piękno i porządek. Znany nam jest jednak bunt humanisty.
Widoczny jest on w „Trenach” Jana Kochanowskiego. Jest to bunt wobec
tragedii, losowi, a także przeciw temu, że świat jednak nie jest tak do
końca harmonijny.
W baroku buntowali się poeci metafizyczni jak np. Mikołaj Sęp –
Sarzyński w swoich sonetach, gdzie ukazywał bunt przeciwko Bogu.
Kolejne buntownicze postawy są widoczne dopiero w romantyzmie. W tejże
epoce bunt zyskuje rangę jednej z najważniejszych wartości.
Przedstawicielami romantycznego buntu są np. Faust, który buntował się
przeciwko ograniczonym możliwościom człowieka; Konrad Wallenrod, który
jest przedstawicielem buntu narodowego; oraz Hrabia Henryk
bohater Zygmunta Krasińskiego z „Nie-boskiej komedii”, gdzie widoczny jest bunt
społeczny.
Najpełniej buntowniczą postawę wobec świata wyraża Konrad bohater III
części Dziadów, Adama Mickiewicza. Punkt kulminacyjny jego buntu
znajdujemy w Wielkiej Improwizacji. Konrad zarzuca Bogu obojętność na
losy ojczyzny, poety i całej ludzkości. Wyzywa na pojedynek Boga, który
ze spokojem patrzy na ból i poniżenie ludzi. Konrad mówi o swojej
miłości do ojczyzny. Bohater chciałby ją widzieć szczęśliwą. Zwraca
się, więc do Boga żądając „rządu dusz” i władzy nad ludźmi: „Ja chcę
mieć władzę, jaką ty posiadasz
Ja chcę duszami władać, jak ty nimi władasz”
Na początku Konrad stawia się jako osoba równa Bogu, później
rozwścieczony jego milczeniem posuwa się do gróźb i bluźnierstw.
Równanie się z Bogiem jest przejawem wielkiej pychy i zarozumiałości
bohatera. Konrad wierzy, że jest w stanie poprowadzić swój naród ku
wolności. Sugeruje, że sam lepiej rządziłby światem i uszczęśliwiał
ludzi, dlatego podejmuje samotną walkę z Bogiem: „Ja kocham cały naród
(…)
Chcę go dźwignąć, uszczęśliwić
Chcę nim cały świat zadziwić (…)
Ja bym mój naród jak pieśń żywą stworzył
I większe niźli ty zrobiłbym dziwo
Zanuciłbym pieśń szczęśliwą”.