BIBLIA - niepodważalny autorytet, zbiór pism sakralnych (Pismo Święte).Nazwa pochodzi od greckiego słowa biblios-łodyga papirusu,
później zwój papirusu, księga, słowo „biblia” znaczy więc dosłownie „księgi”. W tradycji chrześcijańskiej jest to Pismo Święte (historia Sacra), które powstało pod wpływem natchnienie bożego Dla ludzi wierzących jest ona wykładnią zasad moralnych, zasad wiary, dla ludzi innych wyznań jest świadectwem kultury ludzi bliskiego wschodu i starożytnego Izraela. Jest także wspaniałym dziełem literackim.
Jerozolima- miasto 3 religii - chrześcijańskiej, judaizmu i islamu. Początek ustnej tradycji chrystianizmu sięga XIX w. p.n.e. („Dekalog”), IX/VII Izajasz; VII/VI Jeremiasz, Ezechiel, Daniel; V ostatni prorocy, Pięcioksiąg, Księga Hioba; IV - Księga Psalmów; III/II - Księgi Machabejskie. Przekład grecki ksiąg hebrajskich. 0 - Jezus Chrystus; I - Ewangelie.
ZAWIERA księgi
historyczne (epickie) dydaktyczne, prorocze i apokaliptyczne (dramat), poetyckie (liryka). Rodzaj epicki: poemat opisowy „Księga Rodzaju”, biografia -„Ewangelie”, powieść obyczajowa „Księga Rut”,
przypowieść w Ewangeliach, kroniki „Księga Kronik, Księga Królewska, Księga liczb, epistolografia - listy apostołów w Nowym Testamencie, zbiór praw - Księga Powtórzonego Prawa. Gatunki liryczne: pieśń miłosna „Pieśń nad Pieśniami”, hymn Hymn do Miłości w Pieśni nad Pieśniami, psalm- Księga Psalmów, tren- Księga Samuela, Lamentacje Jeremiasza. Dramat: Księga Hioba, Pieśń nad Pieśniami. Spisana w 3 językach : hebrajsku, aramejsku i grecku
PODZIAŁ BIBLII : „ST” I „NT”.
„ST” 1. Prawo (TORA - „Pięcioksiąg Mojżeszowy” - 1. Księga Rodzaju (Genezis) 2. Księga Wyjścia (Exodus), 3. Księga Kapłańska, 4. Księga Liczb, 5. Księga Powtórzonego Prawa.) Zawiera dzieje ludzkości od stworzenia świata, dzieje patriarchów od Noego do Mojżesz, wyjście do ziemi obiecanej, historię Izraelitów aż po czasy króla Salomona. 2. Prorocy - obejmuje wydarzenia po śmierci Mojżesza, dzieje królestwa izraelskiego i judzkiego aż do ich upadku. 3. Pisma - to część, na którą składają się utwory poetyckie - „Księga Psalmów”, „Pieśń nad pieśniami”; dzieła filozoficzne i księgi historyczne.
„NT”
Księgi historyczne (cztery Ewangelie) i Dzieje Apostolskie), Księgi dydaktyczne (Listy św. Pawła) i Księgę prorocką (Objawienie św. Jana).
W BIBLII WYRÓZNA SIĘ :
STARY TESTAMENT (ST) - zbiór pism judaistycznych, powstał ok. XII w p.n.e., teksty ST pisane były w j. hebrajskim, niektóre fragmenty w greckim i aramejskim; najdawniejszym tłumaczeniem ST jest Sepuaginta- tłumaczenie „siedemdziesięciu” (III - II w p.n.e.) - przekład na j. grecki dla Żydów , księgi biblijne ST- historyczne, mądrościowe-przypowieści , przysłowia, psalmy; prorockie -apokalipsa
„Księga Rodzaju” („Genezis”) - Bóg stworzył ziemie, światłość (dzień) i oddzielił ją od ciemności (nocy). 2 Dnia niebo, 3 ląd od morza, drzewa, kwiaty. 4 dnia słońce, księżyc. 5 dzień - ptaki, ryby. 6 dzień inne zwierzęta. Potem człowieka na swoje podobieństwo. - geneza powstania świata.
Psalmy - do śpiewania. Uwielbienia, dziękczynienia, prośby, przeproszenia.
Proroctwa, „Pieśń nad Pieśniami”- dosłownie poemat liryczny o tematyce miłosnej. Oblubieniec i oblubienica są alegorią oblubieńczej miłości Boga do ludzi i kościoła, miłości Boga do narodu wybranego
NOWY TESTAMENT (NT) - zbiór pism chrześcijańskich, powstał w okresie 51 do 96 r. po narodzeniu Chrystusa, teksty NT pisane były w j. greckim; autorzy NT są sobie współcześni, toteż w Ewangeliach i Listach Apostolskich znajduje odbicie ta sama historia i kultura; czyny i słowa Chrystusa przekazywali w Ewangeliach jego uczniowi - trzy z nich - autorstwa Mateusza, Marka i Łukasza nazywa się synoptycznymi, gdyż zachodzi tu wspólne podobieństwo.
Przypowieści „O siewcy”, „O synu marnotrawny” ; „Hymn do miłości”; „Apokalipsa” - zamyka całość historii zbawienia”.
Biblia posiada wielu autorów, z których większość jest nieznana:
teksty prawne łączono z Mojżeszem, księgi tzw.mądrościowe z królem Salomonem, hymny i psalmy z królem Dawidem
Przekładu całej Biblii na j. łaciński dokonał w IV w p.n.e. św. Hieronim- WULGATA.
KATOLICKIE PRZEKŁADY BIBLII:
Biblia Królowej Zofii - XV w, Biblia Leopolity - XVI w, Biblia Jakuba Wujka - XVI w,
INNOWIERCZE PRZEKŁADY BIBLII:
Biblia brzeska XVI w , Biblia nieświeska XVI w , Biblia gdańska XVII w , Biblia Tysiąclecia -1965r - tłumaczenia z języków oryginalnych.
Stworzenie świata MITOLOGIA vs BIBLIA
Biblia-monoteizm-człowiek podniesiny do godności Pana-Bóg
mitologia-politeizm-człowiek- igraszka w rękach Bogów-Uranos i Gaja