Poezja barokowa - Jan Andrzej Morsztyn
Twórczość Jana Andrzeja Morsztyna różni
się od utworów jego poprzedników.
Poezja tego artysty na gruncie Polskim jest niezwykle innowacyjna. Wypłynęło to zapewne z zafascynowania postacią Giambattisty Marino, twórcy marinizmu. Poezja ta odznacza się poszukiwaniem artystycznego rozwiązania, które ma na celu zadziwienie czytelnika. Ale czy to na pewno jej główny cel? Poezja miała po prostu spełniać wymagania ludzi, oczekiwania czytelnika, miała się podobać. Ważną cechą był konceptyzm, świetny i wyszukany pomysł literacki. Czasem była to zaskakująca puenta, czasem ciekawy sposób organizacji tekstu. Finezja artysty nie zna granic. Nie zapominajmy także o tym, iż poezja ta była sensualistyczna. Blisko łączyła się z dotykiem, zapachem, zmysłowością i erotyzmem. Morsztyn nie zamykał się na jeden określony gatunek literacki. Pisał epigramaty, sonety, erotyki, a także wierszowane zagadki. Spróbujmy zauważyć jednak charakterystyczne cechy poezji barokowej i konceptyzmu na wybranych przykładach.
Autor często pisze o kobietach. Jest to oczywiście zrozumiałe, to właśnie one fascynowały go tajemniczością i hipnotyzowały pięknem. W wierszu „Niestatek” podmiot liryczny zaskakuje nas błahą treścią, wymienia wszelkie abstrakcyjne i niemożliwe do wykonania rzeczy. Zadziwiająca jest jednak wyszukana forma utworu. Szokująca puenta zmienia znaczenie semantyczne tekstu i nadaje mu nowy sens. Autor mówi, że prędzej staną się te wszelkie niemożliwe rzeczy, niźli kobieta będzie stateczną. W innym utworze „ O swej pannie” występuje bardzo podobny koncept. Widocznym chwytem poetyckim jest tu kaskada porównań. Autor wymienia wszelkie białe i nieskazitelne rzeczy podsumowując, że bielsza od tych wspaniałości jest tylko twarz jego ukochanej. Dostrzegamy tu więc, ewidentną hiperbolizacje-wyolbrzymienie. Odmienny koncept stosuje autor w wierszu „Niestatek II”. Zbudowany jest on na zasadzie kontrastów- obrazu kobiety, gdy żyje w zgodzie z mężem, oraz w czasie kłótni. Wizerunki są oczywiście przerysowane i zmieniają się od idealizacji do skrajnej przesady. Sztandarowym utworem wpisującym się w ten nurt jest wiersz "Do trupa", jego analiza i interpretacja ukazuje kunsztowność formy poetyckiej Morsztyna i jego pełen rozwój możliwości literackich. Wielkim błędem jest wrzucanie tego wybitnego autora do "worka" poezji błahej, prostej tematycznie, lekkiej i przyjemnej. Nie można zapominać, że styl Morsztyna zmieniał się i ewoluował od kolokwialnego przez marinistyczny, a miejscami nawiązujący do klasycyzmu i "Psałterza Dawidów". Jego poezja, chociaż była gabinetową podbiła serca wielu czytelników i nie została wbrew obawom autora zdegradowana i niedoceniona.
Więcej streszczeń na temat Poezja barokowa - Jan Andrzej Morsztyn