MŁODA POLSKA – krótka analiza podstawowych wyznaczników epoki cz. II
Modernizm (moderne, die Moderne)
Określał tendencje artystyczne i światopoglądowe o charakterze nowatorskim, silnie akcentujące opozycje wobec zastanych wartości, poetyk, nastawień filozoficznych.
Bunt modernistyczny
- poczucie kryzysu moralnego i kulturowego
- przełom antypozytywistyczny w filozofii
- akcentowanie rangi
jednostki wobec zbiorowości
- kwestionowanie dorobku pozytywistów
- niechęć do wytworów kultury mieszczańskiej (patrz: filister, niskie potrzeby intelektualne, najważniejsze są dobra materialne)
- apologia (obrona), nadawanie szczególnej wagi, wrażliwej jednostki obdarzonej talentem twórczym, dotkliwie odczuwającej słabość i miernotę powszechnej
egzystencji.
Dekadentyzm (francuski „schyłek”, „niemoc”, „przesilenie”)
Termin określający nastroje zwątpienia w postęp cywilizacyjny i naukę. Jako klucz do rozstrzygnięcia wszelkich problemów ludzkiej egzystencji, poczucie zagrożenia, rozpaczy, przeświadczenie, iż ludzkość znajduje się na „niebezpiecznym zakręcie” historii, przekonanie o bliskiej katastrofie.
Dekadent – apatyczny, pesymista, znużony
Moda na wieś (chłopomania, ludomania, kolor, folklor)
Góralszczyzna, centrum Młodej Polski, Kraków, Zakopane
Styl zakopiański (Witkiewicz), mieszane małżeństwa
Neoromantyzm, podkreśla silny związek z romantyzmem, odnajduje wspólne cechy:
- indywidualizm
- irracjonalizm
- kult podświadomości
- pesymizm
- obowiązki patriotyczne oraz wychowawcze - kult wybitnej jednostki