POZNANIE poprzez ten termin rozumie się najczęściej proces zdobywania informacji a rzeczywistości, które służą do uzyskania
systemu twierdzeń czy przekonań na jej temat.
BYT SPOŁECZNY- składa
się na niego całokształt materialnej działalności
ludzi w danym okresie historycznym składa się na niego działalność zachodząca w procesie wychowanie młodego pokolenia. Byt społeczny obejmuje więc zarówno wymianę materii zachodzących między społeczeństwem a otoczeniem przyrodniczym jak również pomiędzy jednostkami grupami, które tworzą dane społeczeństwo. W procesie bytu społecznego wchodzą rozmaite procesy gospodarcze, ustrojowe.
SWIADOMOŚĆ SPOŁECZNA poprzez świadomość społeczną rozumie się nie tylko poglądy, idee, wyobrażenia ale także rozliczne sposoby obiektywizacji (dokumenty pisane książki dzieła oraz rozmaite instytucje społeczne).
CO TO ZNACZY, ŻE BYT SPOŁECZNY GENERALIZUJE ŚWIADOMOŚĆ
1) znaczy to, że świadomość jest przyczynowo uwarunkowana, uzależniona swej treści i formach poprzez dynamikę i strukturę materialnych, historycznych współdziałań ludzi.
2) Specyficzna treść i sposób uświadomienia sobie działań życiowych poprzez ludzi jak również zakres rozpowszechniania dynamiki poszczególnych poglądów idei i schematów poznawczych wyznaczone są przez praktykę
3) Dominujące aktualnie treści i struktury świadomości odpowiadają dominującym strukturą praktyk
4) Znaczy to, że postulat przyczynowego badania zależności świadomości od bytu społecznego wyznacza jedną drogę uzyskania wiedzy prawdziwej o prawidłowościach przekształceń świadomości społecznej, oblicza duchowego
SCHEMATY POZNAWCZE:
Określają na jakich aspektach rzeczywistości koncentruje się uwaga jednostki jak interpretuje ona dostrzeżone informacje a także, które z nich i ja używa przy rozwiązywaniu swoich problemów
SPOSTRZEGANIE ludzi inaczej nazywane jest PERCEPCJĄ SPOŁECZNĄ< INTERPERSONALNĄ LUB SPOSTRZEGANIM SPOŁECZNYM. Jest to proces złożony przebiegający na poziomie wyższym. Spostrzeganie społeczne polega nie tylko na odzwierciedleniu cech, obserwacji innych ludzi ale także na interpretowaniu, selekcji, przetworzeniu na integrowane informacje o obiekcie percepcji
Schematy poznawcze określają treść wiedzy świata a nawet więcej dostrzegają decydują o tym co w otoczeniu jest a co nie.
Orientacja człowieka w otoczeniu ma więc charakter subiektywny i selektywny. Wyznaczona jest przez charakterystyczne cechy odzwierciedlających rzeczywistość schematów poznawczych.
.
Obserwując zachowanie innych możemy wywnioskować o intencjach, cechach osobowości, potrzebach, cechach moralnych. Przebieg procesu spostrzegania ludzi wyjaśnia teoria ATRYBUCJI (zapoczątkował ją Hajder)
ATRYBUCJA to przypisywanie innym ludziom lub samemu sobie cech osobowości bądź systemu wartości potrzeb, motywów na podstawie zewnętrznych zachowań min. Wypowiedzi, mimiki, gestów.
Zdaniem Hajdera każdy człowiek dąży do wyjaśnienia otaczającego świat i stara się przewidzieć co się w nim zdarzy, a największe zainteresowanie w świecie wzbudzają ludzie.
Atrybucja jest procesem przypisywania zachowań ludzi, uwarunkowań i przyczyn. Polega na wyszukiwaniu wyjaśnień skąd wzięło się dane zdarzenie dlaczego pan X zachowuje się w dany sposób. Zdaniem Hajdera człowiek obserwujący innego człowieka stara się odpowiedzieć na pytanie dlaczego ktoś taki jest?? Ktoś tak postępuje??
Teoria atrybucji zakłada, że zrozumienie i naukowe wyjaśnienie przyczyn zachowania człowieka nie będzie możliwe gdy nie sięgniemy do tzw. psychologii naiwnej , psychologii człowieka z ulicy, psychologii amatorskiej, której uprawiają ludzie na co dzień. Głównym celem jaki stawia sobie teoria atrybucji Jass opis zasad psychologii naiwnej to jest reguł, które rządzą procesem wnioskowania psychologicznego, psychologicznego trakcie dokonywania atrybucji. Każdy człowiek na swój sposób stara się znaleźć przyczynę zachowania drugiej osoby w związku z tym składa cząstki wielu informacji w jedną całość aż dotrze do sformułowania rozsądnego oczywiście dla siebie wniosku.
W związku z tym Hajder wyróżnił dwa podstawowe rodzaje atrybucji:
- atrybucja sytuacyjna odwołuje się do czynników zewnętrznych znajdujących się poza sobą tj. okoliczności, przypadku, działanie innych ludzi wówczas mówimy analizując czyjeś zadanie, że ktoś miał pecha.
- atrybucje personalne nazywane są dyspozycyjnymi odwołują się do czynników wewnętrznych tkwiących tkwiących osobie. Teoria atrybucji wyjaśnia tylko w ograniczonym zakresie procesu postrzegania ludzi. Błędy w atrybucji personalnej wynikają z tego, że u ludzi istnieje szybka tendencja do szukania przyczyn zachowania wewnątrz jednostki w jego osobowości a pomijania lub niedoceniania rzeczywiście działających czynników poza osobowych i sytuacyjnych.
Zdaniem wielu badaczy wnioski o ludziach z wcześnie wyprowadzonej wiedzy o nich, którą często określa się mianem ukrytej teorii osobowości. Ukryta teoria osobowości to powstały w strukturze poznawczej człowieka pewien wzorzec ludzkiej natury na podstawie niewielkiej liczby informacji. Ukryta teoria osobowości pozwala wyciągnąć wnioski o ludziach na podstawie niewielkiej porcji informacji i budować obszerne, wewnętrznie spójne obrazy drugiego człowieka. Jest mieszaniną doświadczeń indywidualnych lub kulturowych.
Ludzie przyswajają sobie określone stereotypy dotyczące ludzi latami pod wpływem filmu, książki, programów, telewizji, przekazu pokoleniowego. Tego typu teorie wyznaczają związki min. Między wyglądem zewnętrznym np. wielkością, wysokością czoła, kształtu nosa, kolorem włosów czy też po cechach.
HALLO EFEKT jest to tendencja do generalizowania danej osobie szeregu cech pozytywnych na podstawie jednej cechy lub cech, która została oceniona pozytywnie. Bądź też tendencja do przypisywania postrzeganej osobie szeregu cech negatywnych ponieważ pewną jej własność oceniono negatywnie. Dlatego można mówić o hallo efekcie pozytywnym kiedy danej osobie przypisujemy same pozytywne cech nie widząc negatywnych wtedy mówimy skłonność EFEKCIE AUREOLII. Zaś kiedy widzimy same negatywne cech nie dostrzegając pozytywu to jest to EFEKT DIABELKI.
Ludzie preferują jednostronnie pozytywne niż jednostronnie negatywny obraz drugiego człowieka. Efekt ten nazwano efektem POLYANNG zatem, gdy osoba spostrzegająca dysponuje już pewnymi informacjami drugiej osobie pozytywnie lub negatywnie będzie znacznie częściej uzupełniała jej obraz poprzez przypisywanie cech pozytywnych niż negatywnych.
EFEKT FAŁSZYWE JEDNOMYŚLNOŚCI sprowadza się do tego iż przyjmujemy złożenie iż inni ludzie są podobni do nas.
UPRZEDZENIE jest nieracjonalną negatywną postawą wobec innych ludzi, siną, sztywną i odporną na zmianę. Jest to negatywna lub wroga postawa wobec osób należących do wyróżniających się grupy ludzi, oparta wyłącznie do przynależności do tej grupy. .