Od tego momentu zaczyna się godzina rozpaczy Gustawa, pełna udręki, zazdrości, huśtawki uczuć przechodzących od uwielbienia
po oskarżenie. Udręczony zwraca się o pomoc do księdza. Ksiądz, racjonalista, pełen wiary w rozumny porządek świata i społeczeństwa, potrafiący pogodzić to przekonanie z zasadami religii, traktuje Gustawa jako szaleńca. Gustaw przebija się sztyletem, ale pozostaje żywy. Gustaw na koniec, niczym duchy z Dziadów cz. II, mówi: Bo słuchajcie i zważcie u siebie, / Że według bożego rozkazu: / Kto za życia choć raz był w niebie, / Ten po
śmierci nie trafi od razu. i z wybiciem godziny dwunastej - znika. Okazuje się więc, że był Upiorem.
Ten mistycyzm wokół sfery duchowej i śmierci powtarza się także w innych utworach Mickiewicza. Zbliżone w atmosferze są Dziady cz. III. W utworze tym jest
bardzo rozbudowana sfera duchowa. Jest ona jednak bardzo dokładnie usytuowana w realiach, w których żył poeta. Opisane są tam losy polskiej młodzieży uniwersyteckiej, niesłusznie podejrzanej o spisek i aresztowanej.
Zupełnie odmiennym utworem jest Konrad Wallenrod. Jest on nawiązaniem do średniowiecznych postaw rycerskich i jest osadzony w średniowieczu. Tragizm głównej postaci polega na zastosowaniu niehonorowego podstępu. Alf stara się ocalić swoją ojczyznę, Litwę, łamiąc przysięgę wierności zakonowi i powodując jego upadek militarny. Konrad nękany rozterkami duchowymi popełnia samobójstwo. Konrad Wallenrod jest zupełnie nowym typem bohatera. Bohater Walenrodyczny charakteryzuje się przyjęciem w imię racji patriotycznych nieetycznych i podstępnych metod działania w walce z wrogiem. Podobnie postępuje Kordian Słowackiego. Nie może zabić cara, gdyż jest to morderstwo władcy, który jest przecież nadrzędny wobec żołnierza. Kordian nie może w końcu wykonać swojego obowiązku wobec ojczyzny i zabić jej największego wroga i swoje zwierzchnika. W utworze tym jest pokazana walka wewnętrzna bohatera w której i tak przegra.
Motyw śmierci jest także zawarty w Nie-Boskiej komedii Zygmunta Krasińskiego. Utwór ten opisuje losy Hrabiego będącego poetą przeklętym. Jego poezja jest winna rozpadu rodziny i śmierci żony. Hrabia Henryk stara się naprawić swoje złe postępki. Staje na czele arystokracji, skupionej w Okopach Świętej Trójcy. Jego przeciwnikiem jest Pankracy, radykalny ideolog stojący na czele zwycięskiej rewolucji biedaków i wszystkich, którym przeszkadza arystokracja. Wspierany przez młodego, fanatycznego i zdeprawowanego kapłana, Leonarda odnosi liczne sukcesy w walce. Hrabia zwiedza w przebraniu obóz przeciwnika, ogląda bluźniercze obrzędy nowej wiary oraz manifestacje zemsty zbuntowanego tłumu. W dyskusji z Pankracym osądza go twierdząc, iż są to wszystkie stare zbrodnie świata, ubrane w szaty świeże. Natomiast Pankracy przeświadczony jest, że powstaje nowy świat, swoisty raj sprawiedliwości. Ugoda pomiędzy antagonistami jest niemożliwa. Następuje bezpośrednie starcie zbrojne pomiędzy obozami. Arystokraci zaprezentowani zostali jako ludzie słabi, tchórzliwi i podli, a Henryk zostaje potępiony, bowiem “nic nie kochał, nic nie czuł prócz siebie”. Po śmierci Orcia, który ginie trafiony kulą i samobójstwie Henryka, Pankracy z Leonardem odbywają sąd nad pokonanymi. Wódz rewolucji, marzący o odkupieniu dzieła zniszczenia przez budowę szczęśliwej przyszłości, odczuwa niepokój. Gdy ukazuje mu się wizja Chrystusa-Mściciela, ginie od jej siły ze słowami „Galilejczyku, zwyciężyłeś!”. Utwór ten jest obrazem walki klasowej, starego porządku z nowym porządkiem. Pokazany jest smutny koniec tej walki, bez żadnych perspektyw na przyszłość i celów do realizacji.
Obraz wojny jest także bardzo dokładnie opisany w trylogii Henryka Sienkiewicza. Trylogia została napisana przede wszystkim napisana dla pokrzepienia serc.
Trylogia jest powieścią historyczno-przygodowa ukazującą fikcyjne wątki romansowe na tle wydarzeń historycznych. Wszystkie części Trylogii zbudowane są według tego samego schematu. Występują w nich dwa główne wątki: historyczny i miłosny. Są one poprzeplatane ze sobą w sposób mistrzowski, zazębiają się, łączą przede wszystkim poprzez głównych bohaterów. Wątek historyczny obrazuje wojny, toczone przez Rzeczypospolitą w XVII wieku. Wątek miłosny z motywami porwania jest znany i często spotykany w baśniach i romansach. Sienkiewicz ukazuje 25-letni okres historii polskiej, koniec panowania Władysława IV, panowanie Jana Kazimierza i Michała Korybuta Wiśniowieckiego, budując pomosty między poszczególnymi cyklami Trylogii w rysie historycznym, co umożliwia zachowanie ciągłości. Są to lata masowych śmierci, najbardziej krwawych wojen w historii Rzeczpospolitej, a jednocześnie okres upadku militarnego i gospodarczego.
Jednak twórczość Sienkiewicza nie jest jedynym przykładem pokazującym sztukę zbrodni w literaturze pozytywistycznej. Bardzo dobrym przykładem jest studium zbrodni zawarte w Zbrodni i Karze Fiodora Dostojewkiego.
Rodion Raskolnikow Romanowicz był studentem prawa w Petersburgu. Pochodził z niezbyt bogatej rodziny. Jako student miał bardzo trudną sytuację materialną. Nie miał pieniędzy na czynsz, brakowało mu także na jedzenie. Dorabiał pisząc artykuły do gazet. W jednym ze swoich artykułów wysunął tezę podziału ludzi na zwykłych i nadludzi, jednostki wybitne. Uważał, iż ta druga grupa ma cechy pozwalające jej działać bez żadnych przeszkód ponad prawem, jeżeli miało by to przynieść dobro ogółowi. Sam siebie także zaliczał do grupy nadludzi.