Surowy klimat Arktyki oraz niskie ceny paliw jeszcze do niedawna sprawiały, że inwestowanie za kołem polarnym stawało się
nieopłacalne. Jednak rosnące ceny ropy oraz coraz łagodniejszy klimat w tej części świata doprowadziły do zwiększonego zainteresowania tym niegościnnym rejonem.
Nikt dokładnie nie wie jakie pokłady ropy kryje w sobie
Morze Arktyczne - wciąż jest to jeden z najbardziej niedostępnych akwenów. Prowadzone obecnie badania mają na celu oszacowanie zasobów ważnych surowców - głównie ropy i gazu oraz ustalenie, w którym miejscu na dnie Morza Arktycznego kończy się Azja, a zaczyna Ameryka Północna. W obu przypadkach chodzi tak naprawdę o interesy gospodarcze państw roszczących sobie prawa do Arktyki.
W maju na łamach
Science przedstawiono pierwszą mapę potencjalnych zasobów ropy i gazu ziemnego w Arktyce, sporządzoną przez zespół naukowców z US Geological Survey. Zespół ten dysponował również rezultatami badań udostępnionymi przez służby Kanady, Danii, Norwegii i Niemiec, a także fachowców pracujących dla prywatnych przedsiębiorstw.
Jak wynika z badań, na północ od koła podbiegunowego znajduje się prawdopodobnie ok 80 mln baryłek ropy. Zarówno ropa, jak i gaz znajdują się niemal wyłącznie na płytkim szelfie kontynentalnym. Najwięcej ropy jest u wybrzeży Alaski, wokół Grenlandii oraz pod Morzem Barentsa.
Zasoby gazu ziemnego zostały oszacowane na około 45 bln metrów sześciennych, co daje około jedną trzecią wszystkich, jakie pozostały do odkrycia na Ziemi. Poza kołem polarnym gaz wykazuje nierównomierne rozmieszczenie. Dwie trzecie złóż należy prawdopodobnie do Rosji; 40 % zasobów znajduje się pod dnem płytkiego Morza Karskiego oblewającego od północy Nizinę Zachodniosyberyjską. W złoża gazu obfituje również sąsiednie Morze Barentsa leżące głównie w rosyjskiej strefie ekonomicznej. Sporo tego surowca jest także w szelfie na północ od Alaski.
Zgodnie z konwencją o prawie morza z 1982 r. morskie strefy ekonomiczne mają 200 mil morskich szerokości. Rosja, Kanada, USA, Norwegia oraz Dania, do której należy Grenlandia próbują jednak dowieść swoich praw także do innych rejonów Morza Arktycznego, włącznie z biegunem północnym. Powołują się przy tym na art. 76 konwencji, gdzie dopuszczono rozszerzenie granicy strefy, jeżeli dno morskie poza nią jest naturalnym przedłużeniem lądu, na którym leży dany kraj.
Rosjanie starają się przekonywać, że grzbiet Łomonosowa - podwodne góry rozciągające się od Grenlandii i Kanady w kierunku Syberii - jest naturalnym przedłużeniem Azji, a zatem całe morze ponad nim powinno przypaść im. Grzbiet ten rzeczywiście kilkadziesiąt milionów lat temu oderwał się od Syberii, Jednak według Kanadyjczyków i Duńczyków z badań geologicznych niezbicie wynika, iż Grzbiet Łomonosowa jest obecnie naturalnym przedłużeniem Ameryki Północnej. Sprawę rozstrzygnie ONZ-owska Komisja Granic Szelfu Kontynentalnego (CLCS).