Bakterie
sa wszechobecne. Zasiedlaja srodowiska najrozmaitszych typów
od najwyzszych szczytów górskich po oceaniczne glebiny. Oczywiscie
kazde srodowisko jest zasiedlone przez jemu wlasciwe formy bakterii.
Liczne
Bakterie przystosowane sa do zycia na powierzchni lub wewnatrz
organizmów roslinnych i zwierzecych. Nie jest od nich wolne nawet
powietrze szczególnie w rejonach o duzym zapyleniu, np. w miastach,
miedzy innymi dlatego, ze bakterie sa przenoszone przez drobiny kurzu i
innych zanieczyszczen. Srodowiskiem najliczniej zasiedlonym przez bakterie jest gleba.
Liczebnosc
bakterii w ziemi zalezy glównie od wilgotnosci i zawartosci
substancji organicznych. Przecietna liczba bakterii w 1 gramie suchej
gleby waha sie od kilku milionów do kilku miliardów. Najwiecej bakterii
wystepuje w powierzchniowej warstwie gleby do glebokosci 30 cm. W tej
warstwie ogólna masa bakterii na powierzchni 1 ha wynosi od kilkuset
kilogramów do kilku ton. W glebszych warstwach gleby bakterii jest juz
znacznie mniej, chociaz znajdowane sa one jeszcze na glebokosci kilku
metrów. Innym srodowiskami dogodnymi
dla zycia wielu form bakteryjnych sa wody
róznych typów oceany, morza, rzeki, jeziora, stawy, studnie, kaluze
itp. W zaleznosci do rodzaju zbiornika wodnego, zawartosci substancji
pokarmowych i natlenienia w 1 ml wody wystepuje kilkaset, kilka tysiecy
lub nawet kilkaset tysiecy osobników. Wystepowanie bakterii stwierdzono
nawet w najglebszych miejscach oceanów. Najobficiej zasiedlone sa
poklady mulów dennych moga one zawierac nawet wiecej bakterii niz gleba.2.Ksztalt i budowa
komórki bakterii.Róznorodnosc ksztaltów komórek bakteryjnych nie jest zbyt wielka.
Wyróznia sie nastepujace podstawowe ich typy: ziarniaki (kuliste lub
owalne), paleczki - bacterium (krótkie cylindry), laseczki bacillus
(cylindry wydluzone), przecinkowce - vibrio (krótkie, wygiete paleczki)
oraz kretki i srubowce spirillum (wydluzone formy spiralne).Niektóre bakterie, zwlaszcza wystepujace w srodowisku wodnym, sa
obdarzone zdolnosciami aktywnego ruchu. Poruszaja sie dzieki wirujacym
rzeskom wystepujacym w róznej liczbie i rozmaitym ulozeniu.Komórki bakteryjne sa przewaznie powleczone warstwa sluzu. Taka otoczka
chroni cialo bakterii przed nie sprzyjajacymi warunkami zewnetrznymi,
zwlaszcza przed wysychaniem. Pod warstwa sluzu znajduje sie wlasciwa,
sztywna sciana komórkowa. Sciana ta otacza protoplast, tzn. cytoplazme
oslonieta blona cytoplazmatyczna i zawarte w niej struktury komórkowe.
Podstawowa cecha odrózniajaca komórke bakteryjna od typowej komórki
istot wyzej zorganizowanych jest brak wyraznie wyodrebnionego jadra
komórkowego. Odpowiednikiem jadra jest u bakterii tzw. nukleoid.
Nukleoid jest wielokrotnie zwinieta nicia kwasu nukleinowego, luzno
zawieszona w cytoplazmie. Nukleoidy bakterii spelniaja zadania
odpowiadajace funkcji typowych jader komórkowych innych organizmów. Sposród bakterii samozywnych na szczególna uwage zasluguja bakterie
nitryfikacyjne. Sa to bakterie glebowe chemosyntetyzujace. Potrzebna do
chemosyntezy energie uzyskuja powodujac utlenianie znajdujacego sie w
glebie amoniaku. Proces utleniania amoniaku do azotanów nazywa sie
nitryfikacja. Nitryfikacja zachodzi dwustopniowo, a w kazdym jej etapie
biora udzial inne bakterie. Jedna grupa bakterii (tzw. nitrozobakterie)
przeprowadza utlenianie amoniaku do azotynów, nastepnie inne bakterie
(nitrobakterie) utleniaja azotyny do azotanów. Przedstawicielami
nitrozobakterii sa gatunki z rodzaju Nitrosomonas, nitrobakterii zas
gatunki z rodzaju Nitrobacter.Rozmnazanie. Formy przetrwalnikowe. Bakterie rozmnazaja sie bezplciowo
poprzez podzial komórki macierzystej na dwie komórki potomne. Podzial
cytoplazmy poprzedzony jest podwojeniem sie nukleoidu. Komórki
bakteryjne, zaleznie od gatunku, dziela sie na drodze przewezenia lub
przez powstanie w srodku komórki nowej, przedzielajacej ja sciany. Po
zakonczonym podziale bakterie potomne odlaczaja sie od siebie albo
pozostaja w luznym zwiazku, tworzac kolonie. Niektóre bakterie
rozmnazaja sie przez paczkowanie, tzn. wytwarzanie niewielkich
uwypuklen odrywajacych sie nastepnie od komórki macierzystej i
dorastajacych do wielkosci dojrzalego organizmu. Wystepujace okresowo u bakterii procesy plciowe nie wiaza sie
bezposrednio z rozmnazaniem (kontakt plciowy nie prowadzi do
zwiekszenia liczby osobników). Proces plciowy polega tu na wzajemnym,
czesciowym przekazywaniu substancji dziedzicznej (kwasu nukleinowego) z
jednej komórki bakteryjnej do drugiej. Zwieksza sie dzieki temu
zmiennosc osobnicza w obrebie gatunku, slabnaca na skutek stalego
bezplciowego rozmnazania sie bakterii.4.Bakterie chorobotwórcze.Oprócz bakterii wolno zyjacych i wspólzyjacych symbiotycznie z innymi
organizmami wystepuje dosc liczna grupa gatunków pasozytniczych.
Bakterie pasozytnicze moga rozwijac sie wylacznie kosztem innych
organizmów roslin, zwierzat lub ludzi. Opanowujac organizm zywiciela,
powoduja one rozmaite schorzenia, czesto doprowadzajac nawet do jego
smierci. Istnieja trzy przyczyny wywolywania przez bakterie objawów
chorobotwórczych. Pierwsza to nagle obciazenie organizmu ogromna masa
obcych cial w wyniku niezwykle szybkiego po zakazeniu rozmnazania sie
bakterii. Przyczyna druga jest niszczenie przez bakterie tkanek
zywiciela, wykorzystywanych jako substrat pokarmowych. Przyczyna
trzecia, najwazniejsza to wydzielanie przez bakterie toksyn, czyli
substancji jadowitych, zatruwajacych tkanki i narzady organizmów
zywiciela.5.Przyrodnicze znaczenie bakterii.Ilosc materii, z której jest zbudowana Ziemia, jest niezmienna. Zycie
raz zapoczatkowane toczy sie nieprzerwanie od miliardów lat..
nieustannie powstaja nowe organizmy, pojawiaja sie nowe i gina cale
gatunki. Zwiazki organiczne, z których zbudowane sa ciala istot zywych
wytwarzane sa przez rosliny samozywne z prostych skladników
nieorganicznych, czerpanych ze srodowiska. Rosliny zielone dostarczaja
zatem budulca dla calego swiata ozywionego. Po pewnym okresie zycia
kazde stworzenie ginie. Po smieci organizmu pozostaje w nim uwieziona
materia organiczna, wytworzona bezposrednio (u roslin) lub posrednio (u
zwierzat) kosztem substancji mineralnych. Ziemi nie przybywa nowych
atomów wegla, azotu i innych pierwiastków. Dla zapewnienia ciaglosci
zycia jest zatem niezbedne uwalnianie pierwiastków juz istniejacych,
zawartych w obumarlej masie organicznej. Te niezmiernie wazne przemiany
dokonuja sie glównie dzieki bakteriom. Procesy zyciowe poszczególnych
gatunków bakterii powoduja rozklad róznych zlozonych substancji
organicznych (np. bialek i blonnika) na proste zwiazki nieorganiczne,
wlaczajac je cyklu obiegu materii. Tylko niewielka bowiem czesc
przetwarzanych zwiazków bakterie zuzytkowuja na budowe swego ciala i
wytwarzanie niezbednej do zycia energii. Procesy krazenia pierwiastków
w przyrodzie uzupelnia dzialalnosc bakterii nitryfikacyjnych, bakterii
wiazacych azot atmosferyczny oraz bakterii przeprowadzajacych róznego
rodzaju fermentacje.6.Gospodarcze znaczenie bakterii.Dzialalnosc bakterii, rozpatrywana pod kontem wplywów na gospodarke
czlowieka, moze byc oceniania jako dodatnia i ujemna. Gospodarcze
znaczenia bakterii w wielu dziedzinach, szczególnie w rolnictwie,
wynika z ich ogólnego znaczenia przyrodniczego. Wzbogacajac glebe w
przyswajalne dla roslin skladniki odzywcze, bakterie podnosza jej
zyznosc. Na gruntach uprawnych rozkladaja obornik lub kompost.Bardzo wazna dla rolnictwa jest takze rola glebotwórcza bakterii.
Dzieki udzialowi w wytwarzaniu próchnicy bakterie podnosza walory
wprawne gleb, poniewaz próchnica nie tylko zwieksza zyznosc gleby, ale
równiez nadaje jej pozadana strukture gruzelkowata. Gleby o strukturze
gruzelkowatej sa przewiewne i dluzej zatrzymuja wode.Rózne bakterie wytwarzaja w procesach przemiany materii rozmaite
zwiazki o ogromnym niekiedy znaczeniu dla czlowieka. W procesach
fermentacji powstaje m. in. alkohol etylowy, kwas mlek
Więcej streszczeń na temat Bakterie- budowa i funkcje