Kwas deoksyrybonukleinowy, w skrócie DNA (od ang. Deoxyribonucleic
acid), a wg dawniejszej nomenklatury kwas dezoksyrybonukleinowy jest to
należący do kwasów nukleinowych wielkocząsteczkowy organiczny związek
chemiczny, który występuje w chromosomach i pełni rolę nośnika
informacji genetycznej organizmów żywych.DNA jest polimerem nukleotydów
składających się z jednej z zasad purynowych (adenina A, guanina G) lub
zasad pirymidynowych (cytozyna C, tymina T) oraz po jednej z reszt
deoksyrybozowych i reszt kwasu fosforowego. Powszechnie spotykaną
modyfikacją DNA jest występowanie 5-metylocytozyny (m5C) w wyniku
metylacji cytozyny. W DNA niektórych wirusów, np. bakteriofagów PBS2,
zamiast tyminy występuje uracyl, (U), tworząc nukleozyd
2''-deoksyurydynę<1>. 2''-Deoksyurydyna powstaje też w wyniku dezaminacji
C do U.
W skład cząsteczki DNA wchodzą dwa łańcuchy, które biegną antyrównoległe (tzn.
koniec jednego jest dokładnie naprzeciw początku
drugiego). Łańcuchy owijają się wokół wspólnej osi i tworzą tzw.
prawoskrętną podwójną helisę. Reszty cukrowe i fosforowe,
połączone ze
sobą wiązaniem fosfodiestrowym, znajdują się na zewnątrz helisy,
natomiast zasady skierowane są do wnętrza i tworzą pary połączone
według wzoru:
A-T (A-U)
G-C
T-A (U-A)
C-G
Zasady połączone są wiązaniami wodorowymi. Cząsteczki DNA mogą być
bardzo długie. U Homo sapiens ich długość (po "rozkręceniu
chromosomów") dochodzi w sumie do 2 m gdzie najdłuższa cząsteczka ma 23
cm. W ścisłym skręceniu DNA do postaci chromosomu biorą udział
białka histonowe lub niehistonowe.
Każda z
nici DNA ma na jednym końcu (oznaczanym jako koniec 5''), przy
ostatnim nukleotydzie wolną grupę fosforanową przy węglu 5''
deoksyrybozy, a na drugim końcu (oznaczanym jako koniec 3'') ostatni
nukleotyd posiada wolną grupę hydroksylową przy węglu 3'' deoksyrybozy.
Ze względu na to, że helisa dwóch nici DNA jest spleciona w ten sposób,
że jedna z nici zaczyna się
od końca 5'' a druga od końca 3'', mówi się,
że obie nici są względem siebie antyrównoległe.
Łańcuch nici DNA zawiera informację genetyczną o kolejności aminokwasów
w białkach kodowaną w postaci trójek nukleotydowych odpowiadających
odpowiednim aminokwasom podczas syntezy białka. Nazywamy to kodem
genetycznym.
DNA rozróżnia się pod względem:
* pochodzenia w czasie - aDNA
* funkcji: cDNA, mDNA, mtDNA, chlDNA, YDNA
* struktury
o Jednoniciowy DNA inaczej ssDNA.
o Dwuniciowy DNA w formach: A-DNA, B-DNA, C-DNA, E-DNA,<2> H-DNA,<3> P-DNA,<4> i
Więcej streszczeń na temat Kwas DNA