Rola układu
nerwowego i hormonalnego w utrzymaniu homeostazy.
Homeostaza są to wszelkie mechanizmy fizjologiczne utrzymujące stałość
środowiska wewnętrznego
organizmu lub przywracające stan wyjściowy tego środowiska po jego zaburzeniu. Środowisko
wewnętrzne organizmu to płyn, w którym tkwią komórki, i którego skład jest
odnawialny na poziomie włosowatych naczyń krwionośnych na poziomie komórek z
krwią. Tempo metaolizmu poszczególnych komórek zależy od tego, co im przyniesie
kontakt ze środowiskiem wewnętrznym zawierającym substancje odżywcze i
budulcowe, gazy oddechowe, substancje regulatorowe (hormony i witaminy), a
także np. leki i trucizny. Te substancje są właśnie nośnikami materii, energii
i inormacji.
Dzięki mechanizmom homeostatycznym
zwierzęta mogą uniezależnić się w pewnym stopniu od środowiska, bowiem dzięki
tym mechanizmow znaczne zmiany zachodzące w środowisku zewnętrznym tylko w
niewielkim stopniu modyfikują skład środowiska wewnętrznego. To środowiska tego
materia dociera dzięki procesom wchłaniania zachodzącym w układzie pokarmowym.
Specjalizacja zdobywania pokarmu u zwierząt wielokomórkowych spowodowała, że
dzięki maksymalnie sprawnemu przyswajaniu jego składników mogą one pobierać
pokarm okresowo. Jest to jeden z warunków pewnego uniezależnienia się zwierząt
wyższych od środowiska zewnętrznego, w porównaniu na przykład z pierwotniakami
lub osiadłymi bezkręgowcami, które odżywiają się tylko wtedy i tylko tym, co w
danym momencie dostarczy im środowisko wodne, w którym żyją.
Materia
pobrana ze środowiska zewnętrznego może
stać się budulcem potrzebnym do stałej odnowy struktur ciała zwierzęcia lub
źródłem energii niezbędnej w procesach przemiany materii. O tym, ile materii
(substsncji odżywczych) w danym momencie należy przeznaczyć na budulec lub
źródło energii, innymi ślowy: jakie będzie tempo metabolizmu poszczególnych
komórek, narządów lub całego organizmu, decydują informacje dostarczane
komórkom dwiema drogami: nerwową i hormonalną. Inaczej bowiem gospodaruje swoją
energię wytrenowany sportowiec i urzędnik prowadzący siedzący tryb życia.
Wskazuje to na to, że prawidłowe funkcjonowanie organizmu jest ściśle związane
z informacjami o stanie środowiska wewnętrznego jak i o zmianch zachodzących w
środowisku zewnętrznym. Układ nerwowy, wyspecjalizowany w odbiorze i integracji
informacji, przekazuje je szybko i precyzyjnie do ściśle określonych efektorów
(mięśni i gruczołów), czego skutkiem są zmiany w ich funkcji, a w konsekwencji
pewne zmiany w środowisku wewnętrznym zwierzęcia. Przekazywanie informacji od
ośrodkowego układu nerwowego do układu hormonalnego możliwe jest dzięki więzi
anatomicznej i funkcjonalnej obu tych układów. Właczenie tych układów
informacyjno-integracyjnych, w odpowiedzi na właściwe odczytanie informacji zawartych
w bodźcach środowiskowych, pozwala utrzymać zmiany środowiska wewnętrznego w
granicach zapewniających sprawne funkcjonowanie całego organizmu.
Więcej streszczeń na temat Homeostaza a układ nerwowy i hormonalny