Witaminy to związki organiczne
o zróżnicowanej budowie chemicznej, których niewielkie ilości wprowadzone z pokarmem do organizmu warunkują prawidłowy przebieg procesów życiowych. Ich dobowe zapotrzebowanie jest zróżnicowane. Nadmiar witamin prowadzi do schorzenia zwanego hiperwitaminozą, zaś ich brak awitaminozą. Rośliny potrafią same syntetyzować witaminy, natomiast zwierzęta i ludzie muszą je otrzymywać w postaci gotowej lub jako prowitaminy.
Z prowitamin człowiek potrafi wytwarzać dwie: A (enzymy jelitowe) i D (promienie ultrafioletowe). Witaminy są wchłaniane do krwiobiegu przez ścianę jelit, nie ulegają trawieniu. Witaminy to biokatalizatory - nie wytwarzają energii. Witaminy dzielimy na rozpuszczalne w tłuszczach : witaminy A, D, E, K;
i nierozpuszczalne w tłuszczach: witaminy B1, B2, B6, B12, PP, biotyna oraz witamina C.
Rola witamin w organizmie:
• A (akseroftol)
Występowanie : m.in. w tranie, w maśle, mleku, wątrobie
Rola w organizmie : warunkuje normalny stan skóry i nabłonków, prawidłowy wzrost
Objawy niedoboru : kurza ślepota, choroby oczu , gruczołow łzowych, potowych, zahamowanie wzrostu • D (kalcyferol)
Występowanie : m.in. w tranie rybim, jajach, mleku, drożdże
Rola w organizmie : prawidłowy rozwój kości i wchłanianie jonów wapnia
Objawy niedoboru: krzywica, tracenie zębów, częste złamania kości • E ( tokoferol)
Występowanie: m.in. sałata, kiełki pszenicy, wołowina, olej lniany, jaja, mleko, wątroba
Rola w organizmie : prawidłowy przebieg ciąży i procesów rozmnażania
Objawy niedoboru: choroby gonad, zwyrodnienie mięśni, nieprawidłowy rozwój ciąży • K ( filochinon)
Występowanie: m.in. szpinak, kapusta, mięso, wątroba
Rola w organizmie :krzepnięcie krwi
Objawy niedoboru : obniżenie krzepliwości krwi • C ( kwas askorobinowy)
Występowanie : m.in. owoce porzeczki, cytryny, pomarańczy , kapusta kiszona, ogórki,liście sałaty
Rola w organizmie :wzmaga odporność organizmu, aktywator wielu enzymów
Objawy niedoboru: szkorbut( gnilec) , trudne gojenie ran, obniżenie odporności organizmu
• H ( biotyna) Występowanie: m.in. mleko, wątroba, jaja, marchew, drożdże, maliny Rola w organizmie : wpływa na stan skóry i włosów Objawy niedoboru : zapalenie skóruy i wypadanie włosów • PP ( niacyna) Występowanie: m.in. drożdże, otręby , nasiona grochu , fasoli, wątroba , ryby, nerki
Rola w organizmie : reguluje procesy biologicznego utleniania Objawy niedoboru: choroby skóry, przewodu pokarmowego, nerwowego • B1 ( tiamina) Występowanie: marchew, drożdże ,pomidory, jabłka, otręby ryżowe, mleko, jaja, mózg
Rola w organizmie : przemiany tłuszczów i węglowodanów, warunkuje prawidłowy stan tkanki nerwowej
Objawy niedoboru : choroby układu nerwowego, serca, beri-beri, zaburzenia metabolizmu • B2 ( ryboflawina)
Występowanie: wątroba, jaja, jarzyny, ser biały, nerki
Rola w organizmie : składnik enzymów oddychania, podnosi odporność organizmu
Objawy niedoboru : choroby oczu, zahamowanie wzrostu • B6 (pirydoksyna)
Występowanie : kiełki pszenicy, drożdże, otręby ryżowe, wątroba, mleko Rola w organizmie : bierze udział w procesach krwiotwórczych, w przemianie aminokwasów Objawy niedoboru: anemia, epilepsja, depresja, schorzenia skóry, łojotok • B12 ( kobalamina) Występowanie: wątroba, mleko, bakterie
Rola w organizmie : warunkuje rozwój i dojrzewanie erytrocytów
Objawy niedoboru: anemia i ogólne osłabienie