Logika - nauka o znakach

Semiotyka
logiczna tak, więc jest nauką o znakach, ale w takim razie co to jest znak?
Znakiem wg. Zygmunta Ziembińskiego „w
ścisłym tego słowa znaczeniu nazywamy dostrzegalny układ rzeczy czy zjawisko
spowodowane przez kogoś ze względu na to, iż jakieś wyraźnie ustanowione czy
zwyczajowo ukształtowane reguły nakazują wiązać z tym układem rzeczy czy
zjawiskiem myśli określonego typu” Każdy znak jest
znakiem czegoś dla kogoś, zachodzi relacja między dwoma przedmiotami, pierwszy
to znak, drugi to przedmiot oznaczany nazywany desygnatem znaku, tak więc
widzenie lub myśl o znaku jest nierozerwalnie połączone z myślą o przedmiocie
oznaczanym dla osoby znającej dane oznakowanie. Tak, więc dla istnienia znaku
potrzebne są trzy czynniki, znak, przedmiot oznaczany oraz odbiorca znaku, ta
trójczłonowa relacja, zachodząca pomiędzy nimi, została nazwana przez Karola
Morrisa relacją pośredniego poznawania  np. znakiem
jest krótki dźwięk sygnału z telefonu komórkowego, oznaczana w ten sposób jest
przychodząca wiadomość sms, natomiast odbiorcą jest właściciel telefonu, który
za pomocą tego znaku został poinformowany, że otrzymał wiadomość. Znaki w
otaczającym nas świecie są przeważnie zrozumiałe dla ogółu społeczeństwa jak np.
czerwone światło sygnalizacji, alarm karetki, znaki drogowe, czy dźwięk
dzwoniącego telefonu, czasem  zdarza się
tak, że znaczenie znaku zna tylko jego twórca, np. prywatny szyfr, dla twórcy
jest czytelny i oczywisty, natomiast dla innej osoby jest nie do odczytania.                                                                                                                                                                           
Znaki możemy podzielić ze względu na naturę: ruchowe, świetlne,
graficzne, akustyczne; ze względu na rodzaj zmysłu odbierającego znak:
wzrokowe, węchowe, dotykowe, smakowe, słuchowe; ze względu na charakter znaku:
ikoniczne, symboliczne – rozróżnienie to pochodzi od Karola Peirce’a.  Znaki ikoniczne inaczej obrazowe, to znaki
prezentujące pewien fragment rzeczywistości na zasadzie jakiegoś podobieństwa
np. szkice, wykresy, piktogramy. Natomiast znaki symboliczne to znaki
prezentujące coś na zasadzie konwencji np. herby, cyfry, litery, symbole
matematyczne itp.          

Na szczególną
uwagę zasługuje podział znaków na instrumentalne oraz znaki formalne. W
przypadku znaków instrumentalnych należy najpierw rozpoznać znak, dopiero potem
następuje przejście od znaku (łac. Ex
signo) do myśli. Do znaków instrumentalnych 
zalicza się m. in. symptom – znak naturalny stanowiący część właściwą
prezentowanego zjawiska np. charakterystyczna wysypka jest symptomem ospy u
dziecka.  Często niekonwencjonalne znaki
instrumentalne – czyli takie, przy których zachodzi pewna naturalna więź
pomiędzy znakiem a tym, na co on wskazuje jak np. symptom, objaw, ślad,
wskaźnik nazywa się oznakami. Oznaką jakiegoś stanu rzeczy czy zdarzenia nazywamy
wszystko to, co współwystępując z owym stanem rzeczy czy zdarzeniem powoduje
skierowanie nań czyjejś myśli, choć nie istnieją reguły znaczeniowe, które by
takie skierowanie myśli nakazywały.Istnieją dwa typy
oznak: oznaka w przypadku której brakuje bądź to nadawcy (oznaka naturalna),
bądź to intencji komunikacyjnej (oznaka humanistyczna.)                                                   
Tak więc oznaką jest np. potłuczone szkło na miejscu wypadku, wysypka na
skórze chorego dziecka, dym wydobywający się z ogniska jest np. oznaką
płonącego ognia.

  Znakami
formalnymi nazywamy znaki, które nie zatrzymują naszej uwagi na sobie, nie
musimy poświęcać czasu na rozpoznanie znaku, kierują nasza myśl bezpośrednio do
tego, do czego się odnoszą. Tradycyjnie mówiono o poznawaniu czegoś w znaku (łac. in signo), obecnie tą własność
nazywa się mianem przezroczystości, ponieważ odczytując tego rodzaju znak myśl
biegnie bezpośrednio poprzez znaki, tak jak światło przez szybę. Znaki formalne
są wielopostaciowe, są one znakami czegoś dla kogoś, kto rozumie ich znaczenie.

Istnieją dwie
teorie dotyczące psychologicznej natury stosunku między znakiem i tym, co on
oznacza: teoria asocjacyjna i teoria intencji znaczeniowej. Teoria asocjacyjna mówi, że stosunek
oznaczenia między znakiem a przedmiotem oznaczanym polega na tym, że miedzy
myślą o znaku i myślą o przedmiocie oznaczanym 
istnieje skojarzenie, dzięki któremu myśl o znaku wywołuje myśl o
przedmiocie oznaczanym. Wg teorii asocjacyjnej proces myślowy zachodzi w
dwóch etapach: etapie myśli o znaku, potem myśli o przedmiocie oznaczonym,
dopiero po uzyskaniu wprawy posługujemy się myśleniem symbolicznym, tzn. że
automatycznie rozpoznajemy znak, a nie jak wcześniej kojarzymy znak z
przedmiotem oznaczanym w celu właściwego posługiwania się nim.                                                    Według Tadeusza Czyżowskiego
teoria intencji znaczeniowej to, myśl o
przedmiocie za pośrednictwem znaku nie rozkłada się na dwa etapy, lecz jest
jednolitą całością, w której skład wchodzi pewna treść zmysłowa lub psychiczna
oraz intencja , czyli odniesienie tej treści do jakiegoś przedmiotu.  

Znakiem w języku
(znakiem językowym) nazywamy
wszystko w języku, co posiada swoje znaczenie
- wszystkie jednostki języka mające nierozerwalny związek pomiędzy swoją formą
oznaczającą a treścią oznaczaną. Związek ten jest związkiem umownym wynikającym
z konwencji społecznej. Nie jest to związek naturalny - jedynie w przypadku
nielicznych wyrazów możemy mówić o pewnej motywacji formy. Należy pamiętać, że nie
każdy znak jest znakiem językowym.