Znajdź
×

Zarejestruj się

Użyj swojego profilu na Facebook, żeby szybciej się zarejestrować

albo

Załóż konto na Schvoong wpisując dane

Jesteś zarejestrowany? Zaloguj się!
×

Zaloguj się

Zaloguj się używając konta na Facebook

albo

Nie jesteś zarejestrowany? Zarejestruj się!
×

Zarejestruj się

Użyj swojego profilu na Facebook, żeby szybciej się zarejestrować

albo

Zaloguj się

Zaloguj się używając konta na Facebook

Tarcie

książki Streszczenie   według:Madzia131     Autor : Madzia 131
ª
 
Tarcie, zjawisko powstawania siły mechanicznej dyssypatywnej (tj. rozpraszającej energię), stycznej do powierzchni ciała poruszającego się faktycznie (tarcie dynamiczne albo suwne) lub tylko potencjalnie(tarcie statyczne albo toczne) i przeciwdziałającej ruchowi. Oba rodzaje tarcia są proporcjonalne do siły nacisku (tj. składowej prostopadłej do powierzchni styku z wypadkowej siły działającej na poruszające się ciało). Charakteryzuje się je podając współczynniki proporcjonalności noszące nazwy współczynników tarcia dynamicznego (suwnego) i statycznego (tocznego), przy czym ten pierwszy jest w danych warunkach zawsze mniejszy niż drugi. Siła tarcia nie zależy ani od prędkości ciała, ani od wielkości pola powierzchni, którą ciało styka się z podłożem. Tarcie zależy od siły nacisku ciała i rodzaju powierzchni tracej.T=f NT=Tarcie N=siła nacisku f=współczynnik tarciaTarcie statyczne występuje wtedy gdy powierzchnie trace ciał nie przemieszczają się wzajemnie i na jedno z ciał działa siła niezrównoważona o niezerowej składowej, równoległej do powierzchni , którą stykają się ciała.Tarcie kinetyczne występuje gdy powierzchnie trace ciał przemieszczają się wzajemnie. Wszystkie więc ciała poruszające się napotykają na opór ruchu ze strony ośrodka w którym się poruszają. Siły, które powstają wskutek oporu środowiska, takie jak opór powietrza wywierany na lecący pocisk lub samolot opór wody wobec ruchu statku, żaglówki, łodzi czy też opór jednej powierzchni przesuwającej się po drugiej. Wszystkie takie siły nazywane są siłami tarcia, a ich kierunek jest zawsze skierowany przeciwnie do ruchu. Na ciało spoczywające na stole nie działa żadna siła tarcia. Jeśli jednak chcemy je pociągnąć. Odczuwamy siłę oporu przeciwną do kierunku ruchu. Wielkość tej siły zależy w bardzo skomplikowany sposób od natury powierzchni styku. Siłę tę odczuwamy zupełnie bezpośrednio, wiemy przecież, że mniejszego popchnięcia potrzeba na to by sanki przejechały po lodzie zamarzniętego stawu, niż aby przebyły tej samej wielkości trawnik. Tarcie jest siłą, która działa hamująco na ruch ciała. Na skutek tarcia, wprowadzone w ruch ciała zatrzymują się po przebyciu niewielkiej drogi, jeśli nie działają siły pokonujące tarcie. Występowanie tarcia podczas ruchu ciał wymaga, w celu utrzymania tego ruchu, działania stałej siły pokonującej tarcie i tak na przykład podczas ruchu wozu pokonuje siła mięśni konia, podczas ruchu pociągu - lokomotywa, samochodu - silnik. Tarcie jest niezbędnym warunkiem poruszania się istot żywych oraz samochodów, pociągów itp., a także funkcjonowania wielu mechanizmów, np. sprzęgła czy przekładni. Tam, gdzie jest ono zjawiskiem niekorzystnym, zmniejsza się je, wprowadzając pomiędzy trące mechanizmy smary, ciecze (np. w przekładniach zębatych i łożyskach - "wzorcem" jest tu rozwiązanie problemu tarcia w stawach łączących kości), zamieniając tym samym tarcie w układzie dwóch ciał stałych na tarcie w cieczy (lepkość). Gdy tarcie jest niewystarczajace (np. do poruszania sie ciał), celowo sie je zwieksza przez wprowadzenie odpowiednich materiałów (np. piasku) pomiędzy trące się powierzchnie oraz przez kształtowanie powierzchni trących sie cial (np. biezniki opon samochodowych). Czesto jednak tarcie jest zjawiskiem niepożadanym, gdyż powoduje znaczne straty energii na pokonanie oporów tarcia oraz np. w urzadzeniach technicznych, powoduje niszczenie części maszyn. W celu zmniejszenia tarcia stosuje sie środki smarne, a także zastępuje się tarcie suwne tarciem tocznym. Podstawowym celem smarowania jest zmniejszanie oporów ruchu (tarcia) oraz wyeliminowanie lub zminimalizowanie zużycia powierzchni. Jeśli powierzchnie poruszajacych sie względem siebie ciał są rozdzielone warstewką cieczy (smaru), opór (tarcie plynne) jest z reguły o wiele mniejszy niż przy bezpośrednim zetknięciu (tarcie suche). Smarowanie powoduje zastąpienie tarcia zewnetrznego (suchego) ciał stałych tarciem wewnętrznym w środku smarnym. Gdy powierzchnie wspólpracujace są całkowicie rozdzielone warstewką płynnego środka smarnego występuje tzw.
tarcie płynne, wielokrotnie mniejsze niz zewnętrzne tarcie suche. Gdy rozdzielenie jest częściowe występuje tzw. tarcie mieszane. Gdy powierzchnie są rozdzielone smarem stałym, występuje smarowanie w fazie stałej, którego mechanizm jest związany z tarciem wewnętrznym w stałym smarze. Rozróznia sie smarowanie: jednostkowe (jednopunktowe, indywidualne) i grupowe (wielopunktowe, centralne), ciagłe i nieciałe (np. okresowe), ciśnieniowe (z użyciem pompy) i bezciśnieniowe (grawitacyjne, kapilarne), przelotowe (polegajace na jednokrotnym przejściu środka smarnego przez miejsce tarcia, przy czym środek ten wypływa na zewnątrz i nie wraca do obiegu) i obiegowe (krążenie oleju w układzie zamkniętym), ręczne i automatyczne. Smarne środki, czyli potocznie smary, to materiały służace do smarowania powierzchni trących, zaliczane do materiałów konstrukcyjnych. Rozróżnia się: środki smarne gazowe (powietrze, azot, dwutlenek wegla), płynne (oleje mineralne, syntetyczne, woda, emulsje), plastyczne (wapniowe, sodowe, litowe) i stałe (np. grafit, dwusiarczek molibdenu, wolframu). Powietrze stosuje się jako samoistny środek smarny (w gazowych łozyskach ślizgowych), albo w mgle olejowej jako nosnik kropelek oleju (np. do smarowania szybkoobrotowych łozysk tocznych). Wodę jako środek smarny stosuje sie glównie w urzadzeniach, w których jest ona czynnikiem roboczym (np. w łożyskach niektórych pomp wodnych). Do najczesciej stosowanych środków smarnych należą oleje smarne (oleje mineralne oraz syntetyczne). Wymagane właściwości użytkowe olejów mineralnych uzyskuje się przez mieszanie różnych olejów oraz dodatków uszlachetniajacych (np. przeciwutleniajacych, antykorozyjnych, obniżajacych temperaturę krzepnięcia, wysokocisnieniowych). Oleje syntetyczne są wytwarzane w procesie syntezy chemicznej. Najszersze zastosowanie jako środki smarne mają oleje silikonowe (silikony) ze względu na niepalność oraz mały wpływ temperatury na ich lepkość. Tarcie bywa także pożyteczne. Jest ono niezbędne, aby wprawić w ruch ciało będące w spoczynku lub zatrzymać to, które jest w ruchu. Wszyscy wiedzą, że trudno się poruszać po śliskim lodzie, trudno się także zatrzymać. Powodem tego jest małe tarcie. Z tego samego powodu zdarza się czasami, że koła lokomotywy lub samochodu obracają się w miejscu i nie poruszają pojazdu. Wtedy posypuje się szyny piaskiem w celu zwiększenia tarcia. Aby zahamować pociąg, samochód lub tramwaj, dociskamy do kół szczęki hamulców. W ten sposób zwiększamy tarcie, które hamuje ruch pojazdu. Siła tarcia jest niekiedy czynnikiem utrudniającym ruch np. siła tarcia występująca między osią a łożyskiem koła samochodu. Natomiast tarcie występujące między kołem a jezdnią jest siła pożyteczną, umożliwiająca ruch. Tarcie jest szkodliwe, ponieważ niszczy współpracujące ze sobą elementy, np. oponę samochodu, ale jest także niesłychanie pożyteczne, kiedy trzeba samochód gwałtownie zatrzymać. Widzimy więc, że tarcie odgrywa bardzo dużą rolę zarówno w życiu codziennym, jak i w technice. Tarciu zawdzięczamy możliwość chodzenia, pisania, przytrzymywania w ręku różnych przedmiotów. Nietrudno sobie wyobrazić, co by było gdyby tarcie przestało istnieć.
Opublikowano dnia: 11 marca, 2008   
Proszę oceń : 1 2 3 4 5
Tłumacz Wyślij Odnośnik Drukuj
X

.