STRES
Stres:
1) w psychologii – stan ogólnej mobilizacji sił
organizmu jako odpowiedź na silny bodziec fizyczny lub psychiczny (stresor).
2) w medycynie – stan, który przejawia się swoistym zespołem
składającym się z nieswoistych zmian wywołanych w całym układzie
biologicznym człowieka lub zwierzęcia przez czynnik stresujący.
Głównymi regulatorami zespołu
stresu są: mózg, nerwy, przysadka
mózgowa, gruczoł tarczowy, nadnercza, wątroba, nerki, naczynia
krwionośne, tkanka łączna, krwinki białe.
STRESORY to czynniki (bodźce) reakcji stresowej. Mają charakter
zewnętrzny oraz wewnętrzny. Każdy z nas inaczej podlega ich działaniu –
jedni słabiej, inni intensywniej. Kanadyjski fizjolog H. Selye stwierdził, iż „to nie
zdarzenie, ale jego percepcja prowadzi do stresu”. A percepcja (odbiór)
jest indywidualna dla każdego człowieka. W psychologii wyróżnia się dwa
typy osobowości sklasyfikowane według odporności na stres:
TYP A: mała odporność na
STRES TYP B: duża odporność na stres.
SILNE STRESORY
1. Sytuacja zagrożenia
życia lub zdrowia (np. napad, wypadek, gwałt)
pozycji społecznej człowieka (np. kompromitacja, utrata pracy)
2. Sytuacja przeciążenia
wykonywanie czynności na granicy swych możliwości psychicznych i fizycznych
3. Zakłócenie
niemożność skutecznej realizacji podjętych zadań, spowodowana wystąpieniem przeszkód
(np. brak czasu, narzędzi)
4. Deprywacja
trudna sytuacja życiowa, np. śmierć bliskiej osoby, rozłąka.
FAZY REAKCJI NA STRES
FAZA I – MOBILIZACJA
1. Przygotowanie organizmu do walki lub ucieczki.
2. Uwalnianie adrenaliny i noradrenaliny.
Adrenalina:
rozszerza naczyń krwionośnych w mięśniach, a zwężenie w skórze i jamie brzusznej
powoduje „kołatanie” serca
rozszerza oskrzeli, zwiększenie tempa oddechu
podwyższa poziom glukozy we
krwi przyspiesza rozkład tłuszczów
rozszerza źrenice
poprawia ukrwienie mózgowia
Noradrenalina:
utrzymuje wysokie ciśnienie krwi
3. Kora nadnerczy produkuje kortyzol, który:
wzmacnia działanie adrenaliny i
noradrenaliny utrzymuje wysoki poziom glukozy we krwi
obniża sprawność układu odpornościowego
4. Towarzyszenie stanu napięcia emocjonalnego, lekkie zdenerwowanie, motywacja.
FAZA II – KRYTYCZNA
1. Natężenie stresu osiąga próg odporności organizmu.
2. Dalsza produkcja adrenaliny, noradrenaliny i kortyzolu.
3. Szybsze i nieregularne bicie serca, zmniejszenie krzepliwości krwi.
4. Słabsza wydolność płuc.
5. Większa ilość wytwarzanego kwasu solnego w żołądku – obniżone pH.
6. Wzrost napięcia mięśni szkieletowych.
7. Pojawiają się trudności z koncentracją, przewidywaniem, rozwiązywaniem problemów.
8. To, co działo się w fazie I obraca się przeciwko nam.
FAZA III – DESTRUKCJA
1. Pojawia się wskutek nie znalezienia rozładowania stresu.
2. Obrona przed stresem.
3. Często przeradza się w agresję, atak. Jej celem jest zniszczenie bądź uszkodzenie przedmiotu lub osoby wywołującej stres.
Krótki stres, z niewielkim natężeniem stresora:
faza mobilizacji – reakcja organizmu (walka/ucieczka) – odpoczynek – powrót do normy
Stres z dużym natężeniem stresora:
faza mobilizacji – faza krytyczna – faza destrukcji – negatywne następstwo stresu, np. choroba nadciśnieniowa.
Moimi sposobami na radzenie sobie w sytuacjach stresowych są:
chwilowe zaprzestanie wykonywanie danej stresującej czynności i powrót do niej po uspokojeniu
mówienie do siebie, uspokajanie się
głębokie oddechy
chwilowe myślenie o czymś przyjemnym
wykonanie czegoś, co nas uspokoi lub „rozładuje”, np. przejść się pary razy w kółko, napić się wody, itp.
Więcej streszczeń na temat Stres