BIAŁKA
Białko jest proteiną. W tym miejscu wyliczamy tylko najbardziej typowe
przykłady rozbudowanych funkcji protein. Zacząć należy od tego, iż
związki te współtworzą wszystkie organelle komórkowe będące składnikami
protoplastu –
rola budulcowa. Przede wszystkim chodzi tu o
rozpuszczalne w wodzie
BIAŁKA współtworzące koloid cytoplazmy oraz
białka błonowe występujące we wszystkich błonach biologicznych (część z
nich spełnia
wiele innych funkcji poza budulcową – por. niżej). Wiele
białek spełnia funkcje typowo mechaniczne – rola wzmacniająca
(podporowa). Klasycznym przykładem może być kolagen występujący w
tkance łączącej oporowej, mięśniach, ścięgnach oraz skórze właściwe i
nadający im elastyczność.Charakterystyczne jest, że wszystkie
katalizatory przyspieszające reakcje biochemiczne w żywych komórkach są
białkami. Stąd określenie – rolakataliczna. Gdyby nie te cząsteczki,
większość reakcji ustrojowych zachodziłaby zbyt wolno. O znaczeniu tych
substancji niech świadczy fakt, że brak tylko niektórych, pojedynczych
enzymów wywołuje ciężkie schorzenia, a nawet śmierć. Wiele białek
błonowych spełnia rolę przenośników umożliwiających przemieszczenie
odpowiednich substancji na bliskie odległości – rola transportowa
(przenośnikowa). Inne pozwalają na szybki i efektywny transport na duże
dystanse. Widać to gdy zanalizujemy budowę i właściwości barwników
oddechowych odpowiedzialne za nietrwałe wiązanie tlenu i przenoszenie
go z prądem krwi na duże odległości (najbardziej znanym białkiem
przenośnikowym jest hemoglobina). Ruch jest jedną z najbardziej
oczywistych cech żywych organizmów. Możliwy jest on tylko dzięki
istnieniu białek kurczliwych, takich jak np. aktyna, mitoza czy deina.
Stąd określenie – rola lokomotoryczna białek (ruchowa). Nie znamy
mięśni, które działałyby bez cząsteczek tego typu, podobnie jak
niemożliwy byłby ruch cytoplazmy czy wici plemnika. Białka wpływają też
na różnorodne procesy biochemiczne i fizjologiczne. Nazywa się to
niezbyt szczęśliwie rolą regulatorową. Hormony białkowe i peptydowe
odpowiedzialne są za koordynację funkcji życiowych – wpływają nie tylko
na metabolizm, ale pośrednio także na zachowanie się zwierząt. Białka
takie jak histony kontrolują wzrost i różnicowanie się wszystkich
organizmów eukariotycznych. Odbiór i przesyłanie różnych sygnałów
płynących
ze środowiska nie byłby możliwy, gdyby nie białkowe receptory
umieszczone w komórkach zmysłowych – rola nerwowa. Chodzi tutaj m. in.
o błonowe i cytoplazmatyczne „czujniki”, a ściślej receptory bodźców
chemicznych i fizycznych. Np. białko rodopsyna jest wrażliwe na światło
i umożliwia pobudzanie pręcików i czopków w siatkówce u kręgowców. Ze
względu na swoją różnorodność tylko białka zapewniają możliwość
precyzyjnego, molekularnego rozpoznawania tego, „co moje” od tego, co
„nie jest mną” – rola odpornościowa (immunologiczna). „Obcy” wyglądają
bardzo różnie i nie ma uniwersalnej cechy pozwalającej ich odróżnić.
Obecność np. pasożyta oznacza zagrożenie dla „prywatności” przemian
metabolicznych gospodarza, a w związku z tym wykrywanie i likwidowanie
tego rodzaju niebezpieczeństw jest niezmiernie ważne.
Wszystkie białka zbudowane są z aminokwasów. Białka buduje zasadniczo
tylko 20 rodzajów aminokwasów. Aminokwasy łączą się ze
sobą wiązaniami
kowalencyjnymi typu peptydowego. Specyficzną cechą
aminokwasów jest ich
zdolność do tworzenia wiązania peptydowego. Powstaje ono zawsze tylko
przez połączenie grupy karboksylowej jednego aminokwasu z grupą aminową
drugiego. Połączenie ze sobą dwóch aminokwasów daje dwupetyd. Jest to
najprostsza konstrukcja tworzona przy pomocy wiązania peptydowego.
Jeśli połączymy ze sobą trzy aminokwasy, powstanie trójpetyd
zawierający dwa wiązania peptydowe. Dla podkreślenia, jak ważna jest
sekwencja aminokwasowa, określa się ją jako pierwszorzędową strukturę
białka. Biała cechują się złożoną budową przestrzennąWynika ona ze
struktury pierwszorzędowej. Wiązanie pomi
Więcej streszczeń na temat Białka