Cukry są obszerną grupą związków organicznych organicznych o dość dużym
stopniu zróżnicowania.
Cukry wyprowadza się ze stosunkowo prostych
cząsteczek zbudowanych z 3 do 7 atomów węgla i nazywanych
monosacharydami (jednocukrami). Charakterystyczne dla nich jest to, że
do węgli przyłączone są grupy hydroksylowe, a jeden z nich tworzy grupę
tzw. karbonylową: aldehydową albo ketonową. Inaczej mówiąc, cukry
proste to polihydroksyaldechydy (krótko- aldozy) lub polihydroksyketony
(krótko- ketozy). Najprostsze jednocukry są triodami. Taką budowę ma
aldehyd glicerynowy (aldotrioza) dihydroksyaceton (ketorioza). Oba te związki są pospolitymi
intermediami (produktami pośrednimi) ważnych szlaków metabolicznych.
Dysponując dwiema odpowiednio przygotowanymit5riozami, organizm może
złożyć je w jedną cząsteczkę cukru sześciowęglowego, czyli w heptozę.
Tego rodzaju reakcje zachodzą np. w czasie fotosyntezy, której
produktami są m. in. fruktoza i glukoza. Jednocukry typu heksoz są
bardzo wygodnymi w użyciu związkami organicznymi. Dlatego organizmy
żywe wykorzystują je, szczególnie glukozę, w wielu procesach
biochemicznych, przede wszystkim do celów energetycznych energetycznych
w czasie oddychania wewnątrzkomórkowego. W organizmach wielokomórkowców
zwierzęcych posiadających układy krążenia
monosacharydy stanowią formę
transportową
cukrów (najczęściej wykorzystywana jest glukoza). W krwi
człowieka utrzymywany jest stały poziom
glukozy ok. 0,09% jednostek
węglowych. Pozwala to na odpowiednie zaopatrywanie wszystkich komórek w
ten związek. Monosacharydy stanowią także składniki cukrów złożonych
oraz innych, ważnych związków Pochodne monosacharydów typu aminocukrów są składnikami złożonych
substancji spełniających funkcje budulcowe w ścianach komórkowych
grzybów, skórkach stawonogów (chityna) oraz w tunice osłonic
(tunicyna). Triody stanowią materiał wyjściowy do tworzenia glicerolu –
ważnego składnika tłuszczów.
Cukry proste łączą się ze sobą wiązaniami glikozydowymi, tworząc
większe cząsteczki nazywane cukrami złożonymi. Kondensacja dwóch
cząsteczek jednocukrów prowadziło powstania disacharydu (dwucukru,
disacharydu). Do najważniejszych disacharydów należałoby zaliczyć
sacharozę (połączenie fruktozy i glukozy) – związek ten
występuje w
trzcinie cukrowej i burakach.
Inny dwucukier – maltoza (połączenie glukozy glukozą typu )- występuje
w nektarze oraz pyłku niektórych gatunków kwiatów. Składnikiem mleka
ssaków jest laktoza (cukier mleczny). Mleko kobiety zawiera do 0,06%, a
mleko krowy do 4,5% tego cukru. Cukry u zwierząt spełniają ważne
funkcje biochemiczne. Na przykład na powierzchni ich komórek tworzą
złożone kompleksy z białkami (glikoproteiny) i z tłuszczowcami
(glikolipidy).
Więcej streszczeń na temat Cukry