"Na tropach Smętka", reportaż Melchiora Wańkowicza, pierwodruk w „Kurierze Porannym" 1935-36, wydana osobno w Warszawie w
1936. Relacja z wycieczki kajakowej po ziemi warmińsko-mazurskiej (ówczesnych Prusach Wschodnich), podjętej przez pisarza w celu poznania sytuacji i problemów żyjących tam Polaków, zgłębienia tragedii ziemi dręczonej przez legendarnego Smętka, występującego wg miejscowych wyobrażeń pod postacią Krzyżaka. Podróżując m.in. przez Szczytno, Pisz, Olsztyn, Gietrzwałd, Elbląg i Malbork, nawiązywał kontakty z miejscową ludnością, odwiedzał działaczy polskich: K. Donimirskiego, M. Kajkę, R. Barcza, żonę A. Samulowskiego i innych. Reportaż, pogłębiony licznymi materiałami dokumentalnymi, ukazywał istnienie wciąż żywej więzi kulturowej i obyczajowej tych ziem z Macierzą polską, mimo lat ucisku germanizacyjnego i coraz silniejszego terroru hitlerowskiego. Zwracał uwagę opinii publicznej na region warmińsko-mazurski, na narastające parcie niemieckie ku Wschodowi. Książka, napisana potoczyście i ze swadą, łącząca ważki problem polityczny z żartem i humorem, stała się bestsellerem (do 1939 - 9 wydań); przez obie strony, polską i niemiecką, potraktowana została jako manifest polskości tych terenów; przełożona na język niemiecki, była przeznaczona do użytku wewnętrznego hitlerowskiej kontrpropagandy. Po wojnie wznawiana czterokrotnie (1957, 1959, 1974, 1980), pozostała istotnym literackim dokumentem warmińsko-mazurskiej walki o polskość.
(źródło: Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny. Komitet redakcyjny pod przewodnictwem Juliana Krzyżanowskiego, od 1976 Czesława Hernasa. Warszawa 1984. Autorzy hasła: Redakcja)