Prologos: akcja toczy się przed pałacem królewskim w Tebach. Antygona
rozmawia z siostra, Ismeną na temat rozkazu wydanego przez króla,
Kreona. Postanowił on mianowicie z honorami obejść się z ciałem
Etoklesa (obrońcy miasta), ale zakazał pogrzebu drugiemu z braci -
Polinejkesowi (najeźdźcy). Antygona postanawia pochować brata i prosi o
pomoc siostrę. Ismena odmawia. Wchodzi chór.
Parados: na wezwanie Kreona zebrał się
chór Starców Tebańskich.
Śpiewa on radosną pieśń ku czci niedawnego zwycięstwa.
Epejzodion I:
Kreon ogłasza oficjalnie swą decyzję. Nagle wchodzi strażnik z wieścią,
że ktoś pochował
ciało Polinejkesa. Przodownik widzi w tym integrację
bogów, ale Kreon uważa, że przestępstwo popełniono dla pieniędzy i
kategorycznie żąda schwytania winnego.
Stasimon I: Chór śpiewa pieśń pochwalną sławiąc państwo jako najwyższy
przejaw cywilizacji. W związku z tym złamanie prawa uznaje za objaw
zdrady ojczyzny. Strażnik wprowadza schwytaną Antygonę.
Epejzodion II: Dziewczyna została schwytana w chwili, gdy próbowała
dokończyć obrzędy pogrzebowe. Kreon i Antygona toczą dysputę, w trakcie
której każde uzasadnia swe postępowanie. Kreon - władca, uważa, że
dobro państwa wymaga, aby zdrajca ojczyzny został ukarany. Dlatego też
zabronił pochówku Polinejkesowi. Antygona natomiast, broniąc praw
boskich, uważa, że nikomu nie wolno łamać praw nakazujących grzebać
zmarłego. Święte zasady są dla niej wyższe niż prawo wyznaczane przez
człowieka. Kreon podtrzymuje swą decyzję ukarania siostrzenicy,
podejrzewa również Ismenę o współudział w przestępstwie. Ismena gotowa
jest wziąć na siebie współodpowiedzialność, ale Antygona z pogarda
odrzuca
jej pomoc.
Stasimon II: Chór wyraża współczucie dla Antygony. Uznaje jej winę, ale
widzi ją w perspektywie cierpień i grzechów przeklętego rodu
Labdakidów. Pojawia się Hamon, syn Kreona.
Epejzodion III: Hajmon kocha Antygonę i występuje w jej obronie.
Zarzuca ojcu upór i tyranię, bowiem lud, na który się powołuje Kreon,
stoi po stronie dziewczyny. Ojciec w rozżaleniu oskarża go o słabość i
postanawia ukarać Antygonę przez zamurowanie żywcem.
Stasimon III: Chór śpiewa o potędze bogini miłości, Afrodyty, za której
przyczyna powstają spory w rodzinach. Straż wprowadza Antygonę.
Epejzodion IV: Bohaterka żegna się z życiem. Żal jej wszystkiego, czego
nie zdążyła zaznać: miłości, małżeństwa, macierzyństwa. Chór jej
współczuje przypominając jednak o klątwie ciążącej nad rodem. Kreon
przerywa lament rozkazując przyspieszyć wyrok.
Stasimon IV: Chór wspomina Danae, Likurga, synów Fineusa, którzy
podobnie jak Antygona żywcem zostali zamknięci w grobowcu - w ten
sposób podkreślając, że nikt nie umknie przeznaczeniu. Wchodzi
niewidomy wróżbita, Tejrezjasz.
Epejzodion V: Tejrezjasz rozgłasza, iż ptaki i psy, które żywiły się
porzuconym ciałem Polinejkesa skalały świątynie. Rozgniewani bogowie
nie chcą słuchać modłów i przyjmować składanych ofiar. Radzi więc
królowi, aby odwołał dwoje decyzje. Kreon odmawia, bowiem jest
przekonany, że wróżbita został przekupiony przez wrogów. Rozgniewany
Tejrezjasz zapowiada śmierć Hajmona. To dopiero przekonało króla i za
radą Przodownika Chóru nakazuje uwolnić Antygonę i pochować Polinejkesa.
Stasimon V: Chór śpiewa hymn ku czci patrona Teb, Dionizosa prosząc boga o pomoc.
Eksodos: Posłaniec przynosi wieść o śmierci Hajmonda. Na prośbę
królowej, Eurydyki, opowiada, że Kreon po pochowaniu Polinejkesa
nakazał otwarcie grobowca Antygony a tam zastał syna tulącego ciało
ukochanej, która powiesiła się. Na widok ojca młodzian rzucił się nań z
mieczem, a gdy chybił, popełnił samobójstwo. Zrozpaczona Eurydyka
wybiega. Kreon wnosi ciało syna, a Posłaniec powraca, by oznajmić mu,
że żona również popełniła samobójstwo, pchnęła się nożem. Kreon
rozpacza nad bezmiarem swoich win. Chór śpiewa o bogach, którzy zsyłają
karę za pychę i przez cierpienie uczą rozumu i miary.
Konstrukcja utworu i jej styl.
"Antygona" jest tragedią - poważnym utworem scenicznym, którego motyw
przewodni stanowi nieprzezwyciężony konflikt pomiędzy dążeniami
wybitnej jednostki a siłami wyższymi (losem, prawami historii,
interesem społecznym, prawami natury). Zatem podstawową kategorię
estetyczna stanowi tu tragizm połączony z wzniosłością. Bohaterowie
wyrastaja ponad przeciętność, ale ich losami kieruje pzreznaczenie
(fatum).
Budowę akcji charakteryzuje zasada trzech jedności: -- miejsca, --
czasu (czas fabuły nie przekracza 24 godzin), -- fabuły (jeden wątek
pozbawiony scen epizodycznych, z bohaterami, których pojawienie się
przybliża rozwiązanie konfliktu).
Więcej recenzji na temat Antygona